Rusya ve ABD arasındaki nükleer cephanelikleri denetleyen son yasal engel bu hafta sona eriyor. Dünyanın en büyük iki nükleer gücünün operasyonel füze ve savaş başlığı sayısını sınırlayan Yeni START antlaşması Perşembe günü feshedilecek.
Gelecekteki görüşmelere dair umutlar da azaldı. Rusya, yeni görüşmelere hazır olduğunu söylerken ABD tarafı çağrıları yanıtsız bıraktı.
START anlaşmasının sonra ermesi, büyük güçler arasında yeni bir nükleer restleşme döneminin yeniden başlaması anlamına gelebilir.
Carnegie Uluslararası Barış Vakfı nükleer politika programı eş direktörü James Acton, The Financial Times'a verdiği demeçte "yeni bir nükleer silahlanma yarışının eşiğinde olduğumuzu" öne sürdü.
Acton, hayatı boyunca nükleer silah üretimini ve kullanımını sınırlayacak başka bir anlaşmanın imzalanmayacağını vurguladı.
DÜNYAYI KURTARAN ANLAŞMA
Nükleer başlıkların üretimini ve kullanımı büyük oranda kısıtlayan, ikili anlaşma ve güven ortamına dayanan START, Sovyet ve ABD taraflarının büyük çabaları sonucunda imzalanmıştı.
1972 yılında dönemin ABD Başkanı Richard Nixon ve Sovyetler Birliği Lideri Leonid Brejnev ile başlayan süreç 1985'te Başkan Ronald Reagan ve Sovyet Lider Mihail Gorbaçov görüşmeleriyle devam etmişti.
Sovyetler Birliği'nin çöktüğü 1991 yılında imzalanan ilk START antlaşması stratejik nükleer silahlara yönelik ilk önemli sınırlamaları getirmişti.
Bu antlaşma Soğuk Savaş sonrası silah kontrolü için temel bir denetim rejimi ve şablon oluşturmuştu.
Daha sonra imzalanan ve 2021'de uzatılan Yeni START ise her iki ülkenin konuşlandırdığı nükleer savaş başlığı sayısını 1.550 ile sınırlandırmıştı.
Bu sayı her iki ülkenin birbirini ve dünyanın büyük bir kısmını yok etmesi için fazlasıyla yeterli bir miktar. Şimdiyse büyük güçlerin önünde bu sayıyı arttırmamak için hiçbir engel kalmıyor.
DAHA İYİSİ MÜMKÜN MÜ?
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin antlaşma sona erdiğinde her iki tarafın mevcut sınırlara gönüllü olarak uymaya devam edebileceğini öne sürüyor.
Donald Trump ise bu teklifi "iyi bir fikir olarak" nitelendirmesine rağmen henüz resmi bir yanıt vermedi.
Trump Rusya ve Çin'i kapsayan "çok daha iyi bir anlaşmayı" tercih edeceğini dile getiriyor. Beyaz Saray yetkilileri Trump'ın nükleer silah tehdidini ele alma konusundaki istekliliğini ve Çin'in de bu sürece dahil edilmesini istediğini vurguluyor.
Eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde imzalanan bu antlaşma üzerindeki görüşmeler 2022'de Ukrayna'nın işgaliyle çökmüştü.
Putin bir yıl sonra Rusya'nın antlaşmaya katılımını askıya almış ve nükleer testlerin yeniden başlayabileceğine dair açıklamalar yapmıştı.
Geçen yıl Trump da Pentagon'a Rusya ve Çin ile eşit düzeyde nükleer testlerin başlatılması talimatını vermişti.
