Sosyal Güvenlik Kurumu, usulsüz prim ödemelerinin önüne geçmek amacıyla geniş kapsamlı denetim faaliyetlerini sürdürüyor.
Özellikle emeklilik hakkı kazanmak ya da prim gün sayısını tamamlamak amacıyla fiilen bir işte çalışmadığı halde sigortalı gösterilen kişiler, kurumun radarına takılıyor.
Yapılan geriye dönük incelemelerde usulsüzlük tespit edilmesi durumunda, kişilere haber verilmeksizin emeklilik işlemleri iptal edilebiliyor ve ödenen maaşların iadesi isteniyor.
20 GÜN FAZLASI OLMASINA RAĞMEN MAAŞI KESİLDİ
Sahte sigorta incelemeleri, emekliliğin üzerinden aylar hatta yıllar geçse bile vatandaşların karşısına büyük bir mağduriyet olarak çıkabiliyor. Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç'ın aktardığı bir örnek, durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor.
Yalova’dan ulaşan bir vatandaş, eşinin 1,5 yıl önce emekli olduğunu ancak geçen ay emekli aylığının aniden kesildiğini belirtti. SGK il müdürlüğünden aylığın usulsüz prim ödenmesi gerekçesiyle kesildiğini öğrenen vatandaş, eşinin emeklilik öncesinde 300 günlük priminin iptal edildiğini, buna rağmen 20 gün prim fazlasıyla emekli edildiğini ifade etti.
Resmi yazının henüz kendilerine ulaşmadığını söyleyen okur, "Keşke emekli olmadan önce yeterince inceleme yapılsaydı" diyerek sistemdeki denetim zamanlamasına dikkat çekti.
SGK TARAFINDAN YÜZ BİNLERCE KİŞİ TESPİT EDİLDİ
Sosyal Güvenlik Kurumu, sahte sigorta ve sahte iş yerleriyle mücadele etmek amacıyla 2016 yılından bu yana veri analiz projeleri yürütüyor.
Yaklaşık 100 farklı parametre kullanılarak milyonlarca iş yeri mercek altına alınıyor. Bu denetimler sonucunda sahte şirketlerin faaliyet süreleri kısalırken, usulsüz işlemler hızlıca ortaya çıkarılıyor.
Yayınlanan verilere göre; yalnızca 2025 yılında hem yürütülen projeler hem de sosyal güvenlik denetmenlerinin saha incelemeleri neticesinde toplam 185 bin 561 sahte sigortalı ve binlerce sahte iş yeri tespit edildi. Fiilen çalışılmadığı halde eş dost vasıtasıyla ya da doğrudan bu amaçla kurulan paravan şirketler üzerinden prim ödeyenlerin tüm sigorta süreleri iptal ediliyor.
SAHTE SİGORTA YAPTIRANLARI HANGİ CEZALAR BEKLİYOR?
Usulsüz prim ödediği belirlenen kişiler hem maddi hem de hukuki olarak ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalıyor:
Maaşlar Kesiliyor ve Geri İsteniyor: Emekli olduktan sonra sahte sigortalılığı anlaşılan kişilerin aylıkları derhal kesiliyor. Emekli olunan tarihten itibaren ödenen tüm maaşlar yasal faiziyle birlikte geri tahsil ediliyor.
Sağlık Giderleri Faturalandırılıyor: Sahte sigortalı olunan dönemde ve sonrasındaki emeklilik sürecinde devlet üzerinden alınan tüm sağlık ve tedavi hizmetlerinin bedeli faiziyle kişiden geri alınıyor.
Yatırılan Primler Yanıyor: Fiilen çalışılmayan dönemler için SGK'ya ödenmiş olan primler usulsüz işlem gerekçesiyle iade edilmiyor ve boşa gidiyor.
Hapis Cezası Riski: Fiilen çalışmayan kişileri sigortalı gösteren işverenler hakkında "resmi belgede sahtecilik" ve "yalan beyan" suçlarından 3 aydan 5 yıla kadar hapis istemiyle suç duyurusunda bulunuluyor. Ayrıca her ay için asgari ücret tutarında idari para cezası kesiliyor.
EKSİK PRİMİ OLANLAR İÇİN YASAL ÇÖZÜM
4/a (SSK) statüsünden emekli olmak isterken işsiz kalan veya prim günleri eksik olan vatandaşların yasal olmayan yollara başvurmak yerine "isteğe bağlı sigorta" imkanından yararlanabileceği belirtiliyor. Ancak bu süreçte dikkat edilmesi gereken kritik bir sınır bulunuyor.
Kanuna göre isteğe bağlı sigorta primleri 4/b (BAĞ-KUR) statüsünde değerlendiriliyor. Bir kişinin SSK şartlarıyla emekli olabilmesi için son 7 yıllık hizmet süresinin çoğunluğunun (en az 1261 gün) 4/a statüsünde geçmesi gerekiyor.
Bu nedenle isteğe bağlı sigorta primi ödenirken 1260 gün sınırının aşılmaması büyük önem taşıyor. Eksik günlerini tamamlamak isteyenlerin öncelikle varsa askerlik ve doğum borçlanması haklarını kullanmaları, yetmediği durumlarda ise fiilen yasal bir iş yerinde çalışarak primlerini tamamlamaları öneriliyor.
