ABD'deki Virginia Tech öncülüğünde yürütülen ve Texas A&M ile Caltech araştırmacılarının da yer aldığı çalışma Nature dergisinde yayımlandı. Yeni yöntemle PVC'nin çöpe gitmek yerine motor ve makinelerde kullanılabilecek yağların üretiminde değerlendirilmesi hedefleniyor.
BORU VE KREDİ KARTLARINI YAĞA DÖNÜŞTÜRDÜLER
PVC; su boruları, kredi kartları, kablo kaplamaları, eldivenler ve çok sayıda plastik üründe kullanılıyor. Ancak içerdiği yüksek miktardaki klor ve farklı katkı maddeleri nedeniyle geri dönüştürülmesi diğer birçok plastik türüne göre oldukça zor.
Araştırmacılar, PVC'nin uzun moleküler yapısını parçalayarak yeniden kullanılabilecek bir yağa dönüştüren kimyasal bir yöntem geliştirdi. Plastik; alüminyum klorür, çözücü ve hidrokarbonlarla birlikte kapalı bir ortamda yaklaşık 70 derece sıcaklıkta 3 saat işleme tabi tutuldu.
Yöntem yalnızca laboratuvarda hazırlanan PVC örneklerinde denenmedi. Ekip, eski su boruları, kredi kartları, eldivenler ve plastik oyuncaklar gibi gerçek atıkları da kullandı.
En uygun koşullarda plastiğin yaklaşık yüzde 89,5'i yağa dönüştürüldü. İşlem sırasında PVC'nin en büyük sorunlarından biri olan klorun da yüzde 99,98'den fazlası uzaklaştırıldı.
PİYASADAKİ YAĞLARDAN DAHA İYİ SONUÇ VERDİ
Elde edilen yağ daha sonra çelik yüzeyler üzerinde test edildi. Araştırmacılar, yağın metal parçalar arasındaki sürtünmeyi ve aşınmayı ne kadar azaltabildiğini görmek için bir saat süren deney gerçekleştirdi.
Sonuçlar dikkat çekiciydi. Test edilen iki ticari yağ çelik yüzeyde 135 ve 146 mikrometre genişliğinde aşınma izi bırakırken, PVC atıklarından elde edilen yağda bu değer yalnızca 89 mikrometre olarak ölçüldü. Yani atık plastikten üretilen yağ, deney koşullarında metal yüzeyin aşınmasını daha fazla azaltmayı başardı.
Araştırmacılara göre bu sonuç, PVC'nin yalnızca yeniden kullanılmasını değil, çöpe gidecek bir malzemenin daha değerli bir ürüne dönüştürülmesini mümkün hale getirebilir.
Çalışmada yöntemin ekonomik potansiyeli de incelendi. PVC'nin tonunun yaklaşık 870 dolar olduğu, motor ve makine yağlarında kullanılan sentetik baz yağların ise ton başına yaklaşık 3 bin dolara, bazı türlerde bunun iki katına kadar çıkabildiği belirtildi.
Teknoloji şimdilik laboratuvar aşamasında. Gerçek PVC atıklarıyla yapılan deneylerde tek seferde yaklaşık 1 gram plastik işlendi. Araştırmacılar bundan sonraki aşamada yöntemi daha büyük miktarlarda denemeyi, maliyetleri düşürmeyi ve endüstriyel ölçekte uygulanabilir hale getirmeyi amaçlıyor.
