Merkür yaklaşık 4,5 milyar yıldır iç kısmındaki ısıyı kaybediyor. Gezegen soğudukça iç yapısı büzülüyor ve bunun etkisi yüzeye kadar ulaşıyor. Ancak araştırmacılar, geçmişte yaşanan göktaşı çarpmalarının oluşturduğu kraterler ve yüzeye saçılan malzemeler nedeniyle küçülmenin bıraktığı bazı izlerin bugüne kadar gözden kaçtığını belirledi.
YÜZEYDEKİ İZLERİ YENİDEN İNCELEDİLER
Merkür küçüldükçe yüzeyinde uzun sırtlar, kırışıklıklar ve dik yamaçlar meydana geliyor. Bilim insanları gezegenin ne kadar büzüldüğünü hesaplamak için yıllardır bu yapıları inceliyor.
Yeni çalışmada NASA'nın MESSENGER uzay aracından elde edilen veriler kullanılarak yüzeyin pürüzlülüğü ile küçülmeye bağlı jeolojik yapılar karşılaştırıldı. Araştırmacılar, daha engebeli ve göktaşı çarpmalarından fazla etkilenmiş bölgelerde küçülme izlerinin daha az görüldüğünü fark etti. Bunun, izlerin gerçekten olmadığı anlamına gelmeyebileceği; daha sonraki çarpmaların bu yapıları örtmüş olabileceği sonucuna varıldı.
Yeni hesaplamalar bu etkinin hesaba katılmasıyla Merkür'ün küçülmesinin önceki tahminlerden yüzde 10 ila 30 daha fazla olabileceğini gösterdi. Gezegenin bugün yaklaşık 4 bin 880 kilometre olan çapının, oluşumundan bu yana yaklaşık 19 kilometre azalmış olabileceği hesaplandı. Bazı değerlendirmelerde kaybın 23 kilometreye kadar çıkabileceği belirtiliyor.
GEZEGEN NEDEN KÜÇÜLÜYOR?
Merkür'ün küçülmesinin temelinde gezegenin iç kısmının milyarlarca yıldır soğuması bulunuyor. Soğuyan malzeme hacim kaybettikçe gezegenin içi büzülüyor ve dıştaki kabuk daha küçük bir alanın üzerine sıkışmak zorunda kalıyor. Bu süreç yüzeyde yüzlerce kilometre boyunca uzanabilen kırışıklıklar ve fay yapıları bırakıyor.
Yeni sonuçlar yalnızca Merkür'ün boyutuyla ilgili değil. Küçülmenin tahmin edilenden fazla olması, gezegenin metal çekirdeğinin büyüklüğü, başlangıçtaki sıcaklığı ve milyarlarca yıl boyunca nasıl soğuduğu hakkında da yeni bilgiler sağlayabilir.
Araştırmacılar şimdi Avrupa Uzay Ajansı ve Japonya Uzay Araştırma Ajansı'nın ortak BepiColombo görevinden gelecek verileri bekliyor. Uzay aracının daha ayrıntılı yüzey ölçümleri, Merkür'ün gerçekte ne kadar küçüldüğünün daha kesin biçimde hesaplanmasına yardımcı olacak.
