Süt, diğer birçok gıdaya göre oldukça kısa bir raf ömrüne sahiptir ve bu durum neredeyse hepimizin sıkça yaşadığı ortak bir endişedir. Marketten aldığımız sütlerin büyük bir kısmı patojenleri (hastalık yapıcı mikroorganizmaları) öldürmek için ısıtılan, yani pastörize edilen ürünlerdir. Ancak uzmanlar, pastörizasyon işleminin sütteki her şeyi tamamen yok etmediği konusunda uyarıyor.
Gıda güvenliği uzmanı Dr. Brian Labus, sütün yapısıyla ilgili şunları söylüyor:
"Sütün içinde bazı bozulma bakterileri hala mevcuttur ve sütün kapağını açtığınız an içeriye yeni bakteriler de dahil olabilir. Bakterilerin üremek için şeker ve suya ihtiyacı vardır; süt ise bu iki bileşeni de fazlasıyla barındırır. Bu nedenle bakteriler, peynir gibi daha kuru ürünlere kıyasla sütte çok daha hızlı çoğalarak bozulmaya yol açar."
İşte gıda güvenliği uzmanlarının paylaştığı hayati ipuçları.
SÜTÜN BUZDOLABINDA NE KADAR DAYANDIĞI BELLİ OLDU
Buzdolabındaki sütün ne kadar süre taze kalacağına dair kesin ve tek bir süre yoktur. Uzmanlara göre bu durum sütün ne zaman satın alındığına değil, ne zaman paketlendiğine bağlıdır. Süt kutularının üzerinde gördüğünüz tarihler, üreticinin ürünün en yüksek kalite ve lezzete sahip olacağı döneme ait tahminidir.
Gıda güvenliği uzmanı Dr. Ellen Shumaker, "Eğer süt doğru şekilde saklandıysa, kokusu ve tadı normalse, kutunun üzerindeki tarih geldi diye sütü hemen çöpe atmanıza gerek yoktur" diyerek önemli bir yanılgıyı düzeltiyor.
Yapılan araştırmalar, 4°C (40°F) veya altındaki güvenli sıcaklıklarda saklanan pastörize sütün, son tüketim tarihinden sonra yaklaşık 5 ila 6 gün daha güvenli kalabileceğini gösteriyor. Ancak bu sıcaklığın üzerindeki ortamlarda saklanan sütler, henüz son kullanma tarihi gelmeden bile çok daha kısa sürede bozulabilir.
BU BELİRTİLER VARSA SÜT BOZULMUŞ DEMEKTİR
Dolaplarda saklanan sütün bozulduğunu belli eden bazı ipuçları var. Belirtiler kendini göstermeye başladığında henüz ciddi bir bozulma göstergesi olmasa da uzmanlara göre sütün çöpe atılması en sağlıklısı oluyor. İşte gıda uzmanlarına göre sütün beklenmeden çöpe atılması gerektiğinin göstergesi olan belirtiler:
TADININ TUHAFLAŞMASI
Sütünüzün tadı ekşi, asidik veya alışılmışın dışında geliyorsa doğrudan çöpe atma zamanı gelmiştir. Bakteri ve maya gibi mikroorganizmalar çoğalırken enzimler üretir. Bu enzimler sütte doğal olarak bulunan yağları, şekerleri ve proteinleri parçalayarak sütün tadını, kokusunu ve dokusunu tamamen değiştirir.
DOKUSUNUN DEĞİŞMESİ VE TOPAKLANMA
Taze sütün pürüzsüz ve akışkan bir kıvamı vardır. Eğer sütünüz kalınlaşmaya, kesilmeye (topaklanmaya) veya yağ ve su olarak fazlara ayrılmaya başladıysa kesinlikle bozulmuştur.
KÖTÜ VE KESKİN KOKU
Bozulan sütte keskin ve ekşi bir koku gelişir. Sütün yapısını bozan mikroorganizmalar, asitlerin yanı sıra yağ ve proteinlerin parçalanması sonucu dışarıya çeşitli bileşikler salar ve bu da sütün kötü kokmasına neden olur.
RENGİNİ SOLMASI YA DA SARARMASI
Normal şartlarda süt parlak beyaz bir renge sahiptir. Bozulmaya başladıkça rengi hafifçe sararabilir veya donuk bir beyaza dönüşebilir. Ancak uzmanlar, renk değişiminden çok daha önce sütün kokusundan bozulduğunu anlayabileceğinizi belirtiyor.
DIŞARIDA UNUTULMUŞ OLMASI
Buzdolabı dışında, oda sıcaklığında 2 saatten fazla kalan sütü, görünüşü ve kokusu tamamen normal olsa bile kesinlikle tüketmemelisiniz. Bu kurala market alışverişi süreçleri de dahildir; sütü aldıktan sonra hızla buzdolabına koymalı, sıcak bir araba bagajında asla bekletmemelisiniz. Çünkü güvensiz sıcaklıklarda bekleyen gıdalar, belirgin bir bozulma belirtisi göstermese bile ciddi hastalıklara yol açabilir.
TARİHİ GEÇMİŞ VE BOZULMUŞ SÜT İÇMENİN RİSKLERİ
Bozuk süt tüketmenin en büyük riski gıda zehirlenmesidir. Süt bozulduğunda, içindeki mikroorganizmalar kontrolsüz bir şekilde çoğalır. Bu organizmaların bazıları doğrudan mide-bağırsak enfeksiyonuna (gastroenterit) yol açabilir. Bu durumun sonucunda ise mide bulantısı, ishal ve kusma gibi rahatsız edici semptomlar yaşayabilirsiniz.
Diğer bir risk ise berbat bir tat ve kokuya maruz kalmanın yaratacağı anlık tiksinme reaksiyonudur. Eğer sütün güvenli olduğundan en ufak bir şüphe duyuyorsanız, sağlığınızı riske atmayıp o sütü tüketmekten kaçınmak her zaman en doğru ve en güvenli adımdır.
Süt kutusundaki tarih size sütün kalitesi hakkında bir fikir verir ancak tam olarak ne zaman bozulacağını söylemez. Doğru sıcaklıkta saklanan sütler tarihin geçmesinden birkaç gün sonra da tüketilebilir; ancak ekşi kokan, topaklanan veya oda sıcaklığında 2 saatten fazla kalan sütlerden kesinlikle uzak durulmalıdır. Şüpheye düştüğünüzde, en güvenli yol sütü dökmektir.
