Bilim insanları, Kuzey Amerika kıtasının jeolojik geçmişinde çığır açabilecek önemli bir keşfe imza attı. Yapılan son araştırmalar, kıtanın derinliklerinde günümüzdeki Büyük Kanyon'un oluşumundan yüz milyonlarca yıl önce var olduğu anlaşılan, yaklaşık 1 kilometre yüksekliğinde ve binlerce kilometre uzunluğunda devasa bir antik uçurumun izlerini ortaya çıkardı.
Geology dergisinde yayınlanan çalışmaya göre, "Laurentia'nın Büyük Yamaçları" adı verilen bu dev jeolojik oluşum, yaklaşık 800 ila 750 milyon yıl önce eski süper kıta Rodinia'nın parçalanma sürecinde meydana geldi.
Southampton Üniversitesi yer bilimcisi Thomas Gernon liderliğindeki araştırma ekibi, levha tektoniği yeniden yapılandırmalarını arazi evrimi modelleriyle birleştirerek bu devasa sistemin izlerini sürdü.
Araştırma, bu fay hattıyla ilişkili yamaç sisteminin on milyonlarca yıl boyunca kademeli olarak iç kesimlere doğru çekildiğini ve bölgede olağanüstü düzeyde bir erozyona yol açtığını gösteriyor. Modeller, uçurum yakınındaki alanların 8 kilometreye kadar kaya kaybına uğramış olabileceğini, bu yoğun erozyon sürecinin de Kuzey Amerika'nın en eski kristal oluşumları ve derin kabuksal temel kayaçlarını gün yüzüne çıkardığını ortaya koyuyor.
Önerilen bu devasa uçurum sisteminin; günümüzdeki Arizona, Utah, Idaho, Wyoming, Colorado, Teksas, Oklahoma, Arkansas, Missouri ve Illinois gibi pek çok eyaletin sınırlarına karşılık gelen geniş bir coğrafyayı kapsadığı tahmin ediliyor.
EN BÜYÜK SIR ÇÖZÜLDÜ
Bu yeni bulgular, onlarca yıldır bilim dünyasını meşgul eden ve Büyük Kanyon'un en büyük jeolojik sırrı olarak bilinen "Büyük Uyumsuzluk" olgusuna da güçlü bir açıklama getiriyor.
Yaklaşık 2 milyar yıllık bir Dünya tarihine ev sahipliği yapan Büyük Kanyon'da, kayaların yarısından fazlasının (yaklaşık bir milyar yılı aşkın bir jeolojik tarihin) eksik olduğu biliniyordu.
Uzmanlar, Rodinia'nın parçalanması sırasında oluşan bu kıta ölçeğindeki yarık kenarı yamacının yarattığı dik arazi ve yoğun erozyonun, söz konusu devasa kaya boşluğunu açıklayabileceğini belirtiyor.
Araştırmacılara göre bu süreç, yalnızca Büyük Kanyon'un kayalarını şekillendirmekle kalmadı; aynı zamanda Kambriyen patlaması öncesindeki nehir sistemlerini, tortu taşınımını ve kıta içlerinin sular altında kalma süreçlerini de doğrudan etkiledi.
Eğer bu teoriler tam anlamıyla doğrulanırsa, Laurentia'nın Büyük Yamaçları, Kuzey Amerika'nın devasa bir bölümünü yeniden şekillendiren ve günümüzde hâlâ Büyük Kanyon'un katmanlarında izleri sürülebilen kayıp bir coğrafi devrim olarak tarihe geçecek.
