İngiltere’de her yıl yaklaşık 57 bin ton yaban mersini tüketiliyor. Bu miktar, 23 olimpik yüzme havuzunu dolduracak büyüklükte. Ancak Birleşik Krallık’taki üreticiler, bu talebin yalnızca yaklaşık onda birini karşılayabiliyor.

1952 yılında İngiltere’ye getirilen yaban mersini, 1990’lı yıllarda süpermarket raflarında yerini aldı. O günden bu yana tüketimi hızla arttı. Son üç yılda satışlar yüzde 40 yükseldi. Öyle ki birçok büyük süpermarket zinciri, elma ve armuttan elde ettiği toplam gelirden daha fazlasını yaban mersininden sağlıyor. Paketli yaban mersini satışları, portakal paketlerinin üç katına ulaşmış durumda. Mevcut eğilim sürerse, on yılın sonunda İngilizlerin bu meyveye yıllık harcamasının 1 milyar sterlini aşacağı öngörülüyor.

Yaban Mersininin Sağlığa Faydaları Neler?

Bilimsel çalışmalar, yaban mersininin kan damarlarının işlevini iyileştirdiğini, bağırsak mikrobiyomunu olumlu yönde etkilediğini ve bilişsel performansı desteklediğini ortaya koyuyor.

Kuzey Amerika Yaban Mersini Birliği’nin 12 farklı araştırmayı inceleyerek hazırladığı rapora göre, bu küçük meyve “tüm vücut sağlığı” üzerinde olumlu etkilere sahip. Bulgular, tek bir porsiyon tüketimin dahi saatler sonra damarların gevşeme kapasitesini desteklediğini gösteriyor. Düzenli tüketim ise haftalar ve aylar boyunca süren faydalar sağlayabiliyor.

Antosiyanin Etkisi: Mor Rengin Gücü

Yaban mersini; lif, C vitamini, K vitamini ve manganez açısından zengin. Ancak uzmanlara göre onu diğer meyvelerden ayıran temel unsur, mor rengini veren antosiyanin adlı polifenol flavonoid bileşiği.

King’s College London’da beslenme uzmanı olan ve yaklaşık 20 yıldır yaban mersini üzerine çalışan Profesör Ana Rodriguez-Mateos, yüksek antosiyanin konsantrasyonunun belirleyici rol oynadığını vurguluyor.

2019 yılında yapılan bir çalışmada, saf antosiyanin tableti ile yaban mersinindeki vitamin ve minerallerin birleşimi karşılaştırıldı. Sonuçlar, en güçlü etkinin saf antosiyanin tabletinde görüldüğünü ortaya koydu. Bu etkinin, kardiyovasküler sağlık açısından kritik öneme sahip olan nitrik oksit seviyelerini artırdığı belirtildi.

Kalp ve Hafıza Üzerindeki Etkisi

2023 yılında gerçekleştirilen bir araştırma, günlük 178 gram yaban mersini tüketiminin kalp ve damar sistemi üzerinde önemli sonuçlar doğurduğunu gösterdi.

65-80 yaş aralığındaki 61 sağlıklı bireyin katıldığı, rastgele, çift kör ve plasebo kontrollü deneyde; bir grup 26 gram dondurularak kurutulmuş yaban mersini tozuyla hazırlanan içeceği tüketti, diğer grup ise plasebo aldı. 12 hafta sonunda yaban mersini tüketen grubun hafıza performansında yüzde 8,5 oranında artış tespit edildi. Ayrıca dikkat gerektiren görevlerde doğruluk oranı yükseldi ve kan basıncında düşüş gözlendi.

Deney grubunda kan akışına bağlı damar genişlemesinin artması, kardiyovasküler hastalık riskinin azalmasıyla ilişkilendirildi.

Profesör Rodriguez-Mateos, bu çalışmanın günlük ve ulaşılabilir miktarda yaban mersini tüketiminin hem bilişsel hem de kalp sağlığı üzerinde olumlu etkiler yaratabileceğini gösterdiğini ifade ediyor.

Bağırsak Mikrobiyomuna Destek

Yaban mersininin etkisi yalnızca kalp ve beyinle sınırlı değil. Araştırmalar, bu meyvenin bağırsak mikrobiyomu üzerinde neredeyse probiyotik benzeri bir etki yarattığını ve bakteri çeşitliliğini artırdığını ortaya koyuyor.

Ne Kadar Tüketilmeli?

Uzmanlar, belirgin sağlık faydaları için günde yaklaşık 200 gram (yarım paket) yaban mersini tüketilmesini öneriyor. Bazı araştırmalar haftada 2-3 gün tüketimin de yararlı olabileceğini gösteriyor. Ancak daha fazlasının her zaman daha iyi anlamına gelmediği, yaklaşık 240 gramdan sonra faydanın plato çizdiği belirtiliyor.

Yaban mersini taze, dondurulmuş ya da dondurularak kurutulmuş şekilde tüketilebiliyor ve besin değeri açısından büyük fark oluşmuyor. “Süper gıda” olarak pazarlanmasıyla birlikte yaban mersini özü takviyelerine olan talep de artmış durumda. Küresel pazarın yılda yaklaşık yüzde 10 büyüdüğü ve değerinin 125 milyon sterlin seviyesine ulaştığı ifade ediliyor.

Uzmanlar, mümkün olduğunca besin ihtiyaçlarının tam gıdalardan karşılanmasını öneriyor. Antosiyanin açısından zengin diğer besinler arasında erik, elma, patlıcan ve kırmızı lahana yer alıyor.

Kimler Dikkat Etmeli?

Yaban mersininin yüksek K vitamini içeriği nedeniyle kan sulandırıcı kullanan kişilerin tüketim miktarını takip etmesi öneriliyor. Aynı şekilde, yüksek lif içeriği nedeniyle bağırsak hastalığı bulunan bireylerin de dikkatli olması gerektiği vurgulanıyor.