İtalya’nın Lombardiya bölgesindeki Alpler’de inşa edilen Gleno Barajı, 1 Aralık 1923 sabahı saat 07.15 sıralarında büyük bir yıkımla çöktü. Yaklaşık 43 metre yüksekliğindeki yapının orta bölümünde meydana gelen yarılmanın ardından baraj gölünde biriken milyonlarca metreküp su ve çamur hızla vadiye aktı.
Barajın tam kapasiteye ulaşmasının üzerinden henüz kısa bir süre geçmişti. Tesis, inşaatının tamamlanmasından yaklaşık 40 gün sonra tamamen dolmuştu.
İNŞAAT SIRASINDA TASARIM DEĞİŞTİRİLDİ
Felaketin nedenleri arasında barajın yapım sürecindeki önemli değişiklikler de gösterildi. Başlangıçta kütle barajı olarak tasarlanan yapı, daha sonra payandalarla desteklenen çoklu kemer sistemine dönüştürüldü.
Yeni sistem, önceki tasarımın temelleri üzerine inşa edildi. Ancak kullanılan malzemelerin kalitesi ve yapının kısa sürede faaliyete geçirilmek istenmesi, güvenlik açısından ciddi soru işaretleri oluşturdu.
SIZINTILAR BAŞLADI, UYARILAR DİKKATE ALINMADI
Baraj henüz tamamen dolmadan yapıda sızıntılar görülmeye başladı. Buna rağmen gerekli önlemlerin yeterince alınmadığı ve denetim mekanizmalarının etkili şekilde işletilmediği belirtildi.
Kısa süre içinde tam doluluğa ulaşan barajdaki su basıncı, yapının zayıf noktaları üzerinde büyük bir yük oluşturdu. 1 Aralık sabahı ise korkulan oldu ve barajın orta bölümü aniden parçalandı.
6 MİLYON METREKÜPLÜK SU VADİYE AKTI
Baraj gölünde biriken yaklaşık 6 milyon metreküp su ve çamur, saniyeler içerisinde vadiye doğru ilerledi. Dev sel kütlesi önüne çıkan yerleşim yerlerini ve yapıları yıkarak Bueggio, Dezzo di Scalve, Angolo ve Darfo Boario Terme çevresinde büyük yıkıma neden oldu.
Felaketin etkileri daha geniş bir alana yayılarak Lago Iseo bölgesine kadar ulaştı.
YÜZLERCE KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ
Resmi kayıtlara göre Gleno Barajı faciasında 356 kişi yaşamını yitirdi. Ancak döneme ilişkin bazı tarihsel tahminlerde can kaybının 500'e kadar çıkmış olabileceği belirtiliyor. Facianın ardından sorumlular hakkında hukuki süreç başlatıldı. 1924 ile 1928 yılları arasında görülen davalarda yargılanan tüm sanıkların beraat etmesi ise felaketin ardından uzun yıllar tartışılmaya devam etti.
Hakemli bilimsel yayın Italian Sociological Review tarafından yayımlanan bir çalışmada, facianın arkasındaki temel etkenler arasında işlerin deneyimsiz kişiler tarafından yürütülmesi ve denetim mekanizmalarındaki sorunlara dikkat çekildi.
