Güneş'teki güçlü patlamaların tetiklediği jeomanyetik fırtınalar, otonom araçlar ve hassas tarım ekipmanları için ciddi bir tehdit oluşturuyor. 11 Kasım 2025'te yaşanan şiddetli fırtına sırasında, GPS konumlandırma sistemlerinde 10 metreden fazla sapma meydana geldi.
Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan yeni araştırma, bu tip fırtınaların küresel navigasyon sistemleri üzerindeki etkisini inceledi. ABD ve Kanada'daki GPS alıcılarından elde edilen veriler ile kutup ışığı kameralarının gözlemleri bir araya getirildi. Araştırmacılar, fırtına sırasında GPS sinyallerinde önemli dalgalanmalar ve konumlandırma hataları olduğunu belirledi.
"500 MİLYON DOLARLIK ZARAR OLABİLİR"
Araştırmacılar, benzer bir fırtınanın tarım sezonunda ABD'yi vurması halinde ekonomik sonuçların ciddi olabileceğine dikkat çekti. Mayıs 2024'te yaşanan daha şiddetli bir jeomanyetik fırtına, ABD'nin Orta Batı bölgesindeki çiftçilere 500 milyon dolardan fazla zarar vermişti.
GPS'teki bu büyüklükteki hatalar, uydu konumlandırmasına güvenen hassas tarım ekipmanları için ciddi sorunlar yaratabilir. GPS kullanan traktörler ve diğer tarım makineleri, tarlada belirlenen rotadan sapabilir veya hassas ekim ve hasat işlemlerinde hatalar yapabilir.
GPS sinyallerindeki sapma aynı zamanda otonom sürüş sistemleri açısından da risk oluşturuyor. Araştırmacılara göre meydana gelen konumlandırma hataları, kendi kendine hareket eden araçların rotasından sapmasına yetecek kadar büyüktü. İlerleyen yıllarda robotaksilerin trafikteki sayısının çok daha fazla artacağı düşünüldüğünde GPS bozulmalarının yollarda ciddi sorunlara neden olabileceği düşünülüyor.
Güneş fırtınalarının oluşturduğu riskin önemli bir nedeni de bu olayların zamanlamasının ve şiddetinin kesin şekilde öngörülememesi. Güneş yaklaşık 11 yıllık bir aktivite döngüsünden geçiyor ve bu süreçte yüksek ve düşük aktivite dönemleri yaşanıyor. Bilim insanları, Güneş'in maksimum aktivite dönemlerinde patlama ihtimalinin arttığını tahmin edebiliyor. Ancak bir patlamanın tam olarak ne zaman gerçekleşeceğini ve ne kadar güçlü olacağını önceden belirlemek oldukça zor.
Araştırmacılar, güneş fırtınalarını daha hızlı ve doğru şekilde tahmin edebilmek için yeni yöntemler üzerinde çalışıyor. Yeni çalışma ise farklı gözlem sistemlerinden elde edilen verilerin bir arada kullanılmasının önemini ortaya koyuyor.
