Rusya'da, 2022'nin başında Ukrayna'nın işgal edilmesinin ardından yaşanan görüntüler yeniden ortaya çıkıyor. ATM'lerin önünde uzun kuyruklar oluşurken, vatandaşlar giderek daha fazla nakit para çekip evlerinde tutmaya başladı. Sadece ağustos ayının ilk iki haftasında Rusların hesaplarından yaklaşık 2,7 milyar frank (yaklaşık 162 milyar 170 milyon Türk Lirası) karşılığı para çekildi.
Yıl başından bu yana yapılan toplam nakit çekimlerinin ise yaklaşık 20 milyar franka (yaklaşık 1 trilyon 201 milyar 263 milyon Türk Lirası) ulaştığı belirtiliyor. Bu miktar, 2022 yılının tamamında çekilen nakit tutarını şimdiden geride bırakmış durumda.
Nakit talebindeki artış, ülkedeki ödeme alışkanlıklarını da etkiliyor. 2026'nın ikinci çeyreğinde temassız ödemelerin payı, yıllar sonra ilk kez düşüş gösterdi. Rusya Merkez Bankası verilerine göre temassız ödemelerin oranı 0,5 puan gerileyerek yine de yüzde 88'in üzerinde kaldı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin daha önce vatandaşları ulusal ekonominin "en büyük ve en sabırlı yatırımcıları" olarak nitelendirmişti. Finans sektörü açısından tablo giderek zorlaşıyor. Bankalardan yüksek miktarda nakit çekilmesi, bankaların likidite yönetimini zorlaştırırken ekonomideki para dolaşımını da olumsuz etkiliyor.
Şimdilik ülke genelinde sistemi tehdit eden kapsamlı bir bankacılık paniğinden söz edilmiyor. Nakit talebindeki artış, Rus vatandaşlarının geleceğe yönelik kaygılarının ve hükümete duydukları güvenin zayıfladığının bir işareti olarak değerlendiriliyor.
GELECEĞE DAİR ENDİŞELR ARTIYOR
Nakit çekimlerindeki yükselişin arkasında, savaşın toplum üzerindeki etkilerine ilişkin endişelerin de bulunduğu belirtiliyor. Rus vatandaşları, Ukrayna'daki savaşın sonuçlarının kendilerini daha doğrudan etkilemesinden korkuyor.
Rusya'nın savaşı daha da tırmandırmaya hazırlandığı yönündeki değerlendirmeler de bu endişeleri artırıyor. Amerikan düşünce kuruluşu Savaş Çalışmaları Enstitüsü'nün bir raporuna göre Kremlin, gizli ve zorunlu askere alma yöntemleriyle cepheye 300 bin ila 400 bin yeni asker göndermeyi planlıyor.
Öte yandan Ukrayna, insansız hava araçlarıyla Rusya'nın derinliklerindeki stratejik altyapıları hedef alan saldırılarını sürdürüyor. Bu saldırılar özellikle enerji ve akaryakıt altyapısını etkilerken, bazı bölgelerde yakıt sıkıntısı yaşanmasına ve benzin fiyatlarının yükselmesine neden oluyor.
Ülkede yaşanan internet kesintileri de nakit kullanımını artıran bir başka faktör. İnternet bağlantısının kesildiği dönemlerde kartlı ve dijital ödemelerin aksaması, vatandaşlar açısından nakit parayı önemli bir güvence haline getiriyor.
PUTİN'İN HAZİNESİNİN PARAYA İHTİYACI VAR
Rusya'nın mali tablosu da vatandaşların endişelerini artırıyor. Ukrayna'daki savaş, devlet bütçesi üzerinde ağır bir yük oluşturmaya devam ederken ülkenin borcu da hızla yükseliyor.
Sadece 2026'nın ilk çeyreğinde Rusya'nın kamu açığının 63 milyar frank arttığı belirtiliyor. Bu miktar, yılın tamamı için belirlenen bütçe açığı tavanını yaklaşık 20 milyar frank aşıyor. Yaz aylarının başından itibaren çok sayıda üst düzey yetkilinin Putin'e kamu harcamalarını azaltması yönünde çağrıda bulunduğu bildiriliyor.
Kremlin'in gelir yaratmak için gözden düşmüş oligarkların servetlerine yönelmesi de dikkat çekiyor. Haziran ayında devlet, hapse atılan milyarder Vadim Moshkovich'e ait yaklaşık 6 milyar franklık servete el koydu. Bu, ülkede bugüne kadar el konulan en büyük servetlerden biri oldu.
Şimdi ise Rus vatandaşları, hükümetin kendi birikimlerini de hedef alabileceğinden endişe ediyor. Bu nedenle bazı vatandaşlar, bankalardaki tasarruf hesaplarından elde edecekleri faiz gelirinden vazgeçme pahasına paralarını evlerinde nakit olarak tutmayı tercih ediyor.
Bankacılık sistemine yönelik yaygın bir güvensizlik henüz söz konusu olmasa da, nakit para talebindeki bu hızlı artış Rusya'da geleceğe ilişkin kaygıların giderek derinleştiğini gösteriyor.
