Söz konusu kalıp, 1983 yılında Berlin-Spandau’daki bir Slav kalesinde yürütülen kazılarda, erken dönem bir ahşap kilisenin kalıntılarıyla birlikte bulunmuştu. Arkeologlar bu kalıbı, bölgedeki erken Hristiyanlaşmanın en eski maddi kanıtlarından biri olarak değerlendiriyor. Kalıbın, küçük tekerlek haçların dökümünde kullanıldığı biliniyor.
Yeni keşfedilen bronz haç kolyesi uzmanlar tarafından restore edildikten sonra kalıbın boşluğuna yerleştirildi ve kusursuz bir uyum sağladı. Brandenburg Eyaleti Anıtları Koruma Ofisi’ne göre bu durum, kalıbın yalnızca tek bir haçı değil, muhtemelen aynı türden çok sayıda haçı üretmek için kullanıldığını doğruluyor. Her iki buluntunun da aynı döneme tarihlenmesi, 10. yüzyılda Slav Almanyası’nda Hristiyanlığın sanılandan daha yaygın olabileceğine işaret ediyor.
Berlin Prehistorya ve Erken Tarih Müzesi Direktörü ve eyalet arkeoloğu Matthias Wemhoff, kolyenin bulunmasını “şanslı bir keşif” olarak nitelendirdi. Wemhoff’a göre bu bulgu, Spandau’daki demircinin geniş ve hareketli bir pazar için üretim yaptığını gösteriyor. Almanca basın açıklamasında ise, Hristiyan sembollerinin 983’teki Slav ayaklanmasından önce bile yaygın olduğunun anlaşıldığını ifade etti.
10. yüzyılın başlarında Berlin ve Brandenburg çevresinde ağırlıklı olarak Hristiyan olmayan Slav topluluklar yaşıyordu. Bölgeye düzenlenen askerî seferlerle birlikte yeni nüfuslar, siyasi yapılar ve Hristiyan inancı da taşınmıştı. Buna rağmen Hristiyanlığın Slavlar arasındaki erken yayılımına dair bilgiler uzun süre yazılı kaynaklarla sınırlı kaldı; çünkü pek çok Slav topluluğu bu sürece direnmişti.
Uzmanlara göre bölgenin tam anlamıyla Hristiyanlaşması ancak 12. yüzyılda, Alman Krallığı’nın Wend Haçlı Seferi sonrasında gerçekleşti. Ancak bulunan tekerlek haç ve kalıpla olan doğrudan bağlantısı, bu tabloyu yeniden düşünmeye zorluyor.
Brandenburg Kültür Bakanı Manja Schüle, buluntunun sıradan olmadığını vurgulayarak, 40 yıldan uzun süre önce bulunan bir döküm kalıbına birebir uymasının bu döneme ait arkeolojik eserler arasında benzersiz olduğunu belirtti. Schüle, keşfin aynı zamanda Brandenburg’daki erken Hristiyanlaşmanın somut bir göstergesi olduğunu ifade etti.
Kazılarda haçla birlikte sikkeler, kısmen yaldızlı takı parçaları ve demir silahlar da ortaya çıkarıldı. Popular Mechanics’in aktardığına göre hem döküm kalıbı hem de bronz haç kolyesi, Brandenburg Eyalet Arkeoloji Müzesi’nde sergilenecek.
