ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı ve çevresindeki deniz hatlarında tırmanan karşılıklı saldırılar, Orta Doğu'daki ham petrol akışını tehdit etmeye devam ederken, tırmanan arz endişeleriyle petrol fiyatları Pazartesi günü son altı haftanın zirvesine tırmandı.
Brent petrol vadeli işlemleri, TSİ 15.22 itibarıyla 97,47 dolara yükseldi. Gün içinde 24 Temmuz'dan bu yana en yüksek seviyesi olan 97,93 dolara ulaştı. Brent petrol geçen haftayı da yaklaşık yüzde 8'lik bir kazançla kapatmıştı.
Küresel piyasalardaki bu sert yükselişin Türkiye'de akaryakıt pompa fiyatlarına zam olarak yansıması beklenirken; artan lojistik maliyetlerinin tarladaki domatesten raftaki salçaya, giyimden temel gıdaya kadar iğneden ipliğe her şeye zam fırtınası getireceği öngörülüyor.
UZMANLARDAN 120 DOLAR UYARISI
Phillip Nova'nın piyasa analizleri başkanı Priyanka Sachdeva, tanker trafiğinin önemli ölçüde yavaşlamaya başlaması halinde piyasanın çok daha büyük bir arz şokunu fiyatlandırabileceğini ve bunun zaten gerçekleştiğine dair işaretler bulunduğunu belirtti.
Goldman Sachs ise gemilere yönelik saldırıların artması durumunda petrol fiyatlarının varil başına 120 dolara kadar yükselebileceğini öngördü.
Öte yandan, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Mohsen Rezaei önümüzdeki günlerde Hürmüz Boğazı dışında kısıtlı bir bölge ilan edileceğini duyururken, OPEC+ pazar günü yaptığı toplantıda Ekim ayı için petrol üretim politikasını değiştirmeden bırakarak yeni kotalar üzerinde anlaşmaya varması gerektiğini bildirdi.
İĞNEDEN İPLİĞE ZAM
Küresel piyasalarda Brent petrolün varil fiyatının 97 dolar seviyesine fırlaması, net enerji ithalatçısı konumundaki Türkiye’de akaryakıt pompa fiyatları üzerindeki zam baskısını tepe noktasına çıkardı. Bankacılık devinin 120 dolarlık tahmininin gerçekleşmesi halinde ise iğneden ipliğe yeni zamların habercisi olabilir.
Dolar kurundaki yüksek seyrin yanı sıra petrol ve rafine ürün fiyatlarındaki bu sert yükseliş, benzin ve motorin litrelik satış fiyatlarına zam olarak yansımaya hazırlanıyor. Özellikle nakliye ve taşımacılık sektörünün ana girdisi olan motorindeki maliyet artışı, lojistik zinciri üzerinden doğrudan üretici ve tedarikçi fiyatlarını tetikliyor.
Taşımacılık kalemlerindeki bu çarpan etkisi; tarladaki sebzeden raftaki tekstile, sanayi üretiminden temel tüketim maddelerine kadar iğneden ipliğe geniş bir zam dalgasını kaçınılmaz kılıyor. Dolayısıyla küresel enerji krizinin iç piyasadaki yansıması, önümüzdeki dönemde genel enflasyon oranları üzerinde sert bir yukarı yönlü baskı oluşturacak.
SUUDİ ARABİSTAN'DA RAFİNERİYE SALDIRI
Financial Times'ın konuyla ilgili bilgi sahibi iki kişiye dayandırarak verdiği habere göre, Suudi Arabistan'da Saudi Aramco'ya ait Jazan petrol rafinerisine Pazartesi günü bir saldırı düzenlendi ve hasarın boyutu araştırılıyor.
Bir hafta önce Suudi Arabistan'a ait bir tankere İran saldırı düzenlemiş, Suudi Arabistan iki denizcinin öldüğünü açıklamıştı. Umman ise Pazartesi günü 16 mürettebat üyesinin tahliye edildiğini duyurdu.
HÜRMEZ BOĞAZI'NDA TİCARİ GEMİ SAYISI DÜŞTÜ
ABD Merkez Komutanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, ABD güçleri Cumartesi günü İran'a ait üç petrol tankerine saldırırken, bunlardan biri önemli petrol ihracat merkezi olan Harg Adası açıklarında vuruldu.
Aynı gün İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nda yetkisiz güzergahlardan seyreden üç petrol tankerini ve diğer bölgelerde ABD bağlantılı üç gemiyi hedef aldığını bildirdi.
Denizcilik istihbarat firması Marisks, Cumartesi günü gerçekleşen saldırıların büyük bir tırmanış anlamına geldiğini belirterek ticari tankerlerin artık kasıtlı olarak karşılıklı ekonomik baskı aracı olarak kullanıldığını, bunun da askeri çatışma ile ticari nakliye arasındaki önceki ayrımı önemli ölçüde zayıflattığını vurguladı.
Analiz firması Kpler'in açıkladığı verilere göre, son 10 günde Hürmüz Boğazı'ndan günde ortalama 10 ticari gemi geçti ve bu oran Mayıs ayından bu yana en düşük seviyeyi oluşturdu.
