İnme sonrası tıkanan damarların neden olduğu kalıcı beyin hasarı, günümüzde geri döndürülemeyen bir durum olarak kabul ediliyor. Ancak araştırmacılar, bu sürecin kök hücrelerle tersine çevrilebileceğine dair umut verici bulgulara ulaştı.
Çalışmada, inme geçirmiş farelerin beyinlerine insan kök hücreleri enjekte edildi. Enjekte edilen hücrelerin büyük kısmı yerinde kaldı, olgunlaşmamış sinir hücrelerine dönüştü ve çevredeki hücrelerle iletişim kurmaya başladı. Bu da kök hücrelerin yalnızca hayatta kalmakla kalmayıp, aynı zamanda işlevsel bağlantılar kurabildiğini gösterdi.
Zürih Üniversitesi’nden sinirbilimci Christian Tackenberg, "Kök hücreler beş haftalık analiz süresi boyunca hayatta kaldı ve büyük çoğunluğu nöronlara dönüştü. Bu nöronlar, mevcut beyin hücreleriyle iletişim kurmayı başardı" dedi.
Araştırma sadece hücrelerin dönüşümünü değil, beyin içi diğer iyileşme belirtilerini de ortaya koydu. Kılcal damarların onarıldığı, beyin içi iltihabın azaldığı ve kan-beyin bariyerinin güçlendiği gözlemlendi. Üstelik farelerde hareket ve koordinasyon kabiliyetinde de anlamlı iyileşmeler görüldü.
Bu çalışma, aynı araştırma ekibinin daha önce yürüttüğü ve inme sonrası kök hücre nakli için en uygun zamanlamayı inceleyen çalışmanın üzerine inşa edildi. Bulgular, beynin belirli bir istikrara ulaştıktan sonra yapılan nakillerin daha etkili olduğunu gösteriyor.
Tackenberg, "Çalışmamız sadece nakil sonrası kısa vadeli etkileri değil, kök hücrelerin sinirsel bağlantı kurma potansiyelini de derinlemesine analiz etti" diyerek önceki çalışmalardan ayrıştıklarını vurguladı.
Bugün için inmenin neden olduğu hasarlar kalıcı kabul ediliyor. Ancak bu yeni çalışma, zamanla insanlarda da benzer terapilerin kullanılabileceği umudunu doğuruyor. Araştırmacılar, her ne kadar bu yaklaşımın insanlar üzerinde uygulanabilirliği henüz test edilmemiş olsa da, kök hücrelerin sinir hücresi üretmenin ötesinde onarıcı mekanizmaları tetiklediğini gösteriyor.
Tackenberg, “Hastalıklar veya kazalar sonrası beyin yenilenmesi için yeni tedavi yaklaşımlarını takip etmek zorundayız. Bulgularımız kök hücrelerin yeni nöronlar oluşturmakla kalmayıp, aynı zamanda diğer iyileştirici süreçleri de tetiklediğini gösteriyor” dedi.
Çalışma, bilim dünyasının saygın yayınlarından Nature Communications’ta yayımlandı.
