Bilim insanları, yeryüzündeki bitkilerin yaklaşık %70'inin kök sistemine bağlı olarak yaşayan ve küresel karbon döngüsünde kritik rol oynayan mikorizal mantar ağlarının ilk kapsamlı yoğunluk haritasını çıkardı. Yer Altı Ağlarını Koruma Derneği (SPUN) ve Hollanda merkezli AMOLF Enstitüsü ortaklığında yürütülen çalışma, bugüne kadar haritalandırılmamış olan bu yer altı mikroskobik ağlarının (hif) küresel dağılımını, hacmini ve karşı karşıya olduğu tehditleri ortaya koydu.
KÜRESEL UZUNLUĞU 110 KATRİLYON KİLOMETRE
Araştırmadan elde edilen verilere göre, dünya genelindeki üst toprak tabakasında yer alan mantar iplikçiklerinin toplam uzunluğunun yaklaşık 110 katrilyon kilometre (68 katrilyon mil) olduğu hesaplandı. SPUN bünyesinde görev yapan evrimsel biyolog Dr. Justin Stewart, bir çay kaşığı toprakta yaklaşık 10 metre mantar iplikçiği bulunabildiğini ve bu ağların toplam ağırlığının dünyadaki insan nüfusunun ağırlığının 4 ila 6 katına ulaştığını belirtti.
300 BİNDEN FAZLA CANLI MANTAR İPLİKÇİLİĞİ ÖLÇÜMLERİ
Araştırma ekibi, haritayı oluşturabilmek için dünya genelindeki 9 farklı habitat türünden ve tüm kıtalardan toplanan 16.000'den fazla toprak örneğini analiz etti. Elde edilen verilerle eğitilen bir bilgisayar modeli; iklim, toprak kimyası ve bitki örtüsü verilerini kullanarak her 1 kilometrekarelik parseldeki mantar yoğunluğunu tahmin etti. Modelden elde edilen tahminler, AMOLF Enstitüsü'nde robotik kameralarla laboratuvar ortamında büyütülen 300.000'den fazla canlı mantar iplikçiğinin ölçümleriyle doğrulandı.
EN YÜKSEK YOĞUNLUK YABANİ OTLAKLARDA TESPİT EDİLDİ
Çalışma, mantar ağlarının en yoğun olduğu bölgelerin tropikal yağmur ormanları değil, dünya genelindeki yabani otlaklar olduğunu ortaya koydu. Küresel mantar ağlarının yaklaşık %40'ının Tibet Platosu, Florida Everglades ve Güney Sudan'daki Sudd sulak alanları gibi soğuk ve sulak otlakların altında bulunduğu kaydedildi. Uzmanlar, otların karbonu doğrudan kök sistemine aktarmasının ve derin kök yapılarının bu yoğunluğu desteklediğini belirtiyor.
TARIM AĞLARI YARI YARIYA AZALIYOR
Araştırmada, tarım arazilerinin altındaki mantar yoğunluğunun, el değmemiş doğal alanlara kıyasla %50 oranında daha az olduğu tespit edildi. Eski otlaklardan dönüştürülen tarım arazilerinde de mantar varlığının yarı yarıya azaldığı belirlendi. Araştırmacılar; toprağı sürmenin (plowing) iplikçikleri fiziksel olarak parçalaması, yoğun gübre kullanımının bitkilerin mantarlarla olan besin ticaretini azaltması ve fungisit (mantar ilacı) kullanımının doğrudan ölümlere yol açması gibi faktörlerin bu düşüşte etkili olduğunu ifade ediyor.
