Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmî Gazete’de yayımlanan "Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" bugün itibarıyla yürürlüğe girdi.
Dijitalleşmeyle birlikte artan reklam maruziyetine karşı tüketicileri korumayı ve piyasadaki şeffaflığı artırmayı hedefleyen düzenleme, aldatıcı reklamlardan yapay zeka suistimallerine kadar pek çok alana sıkı denetim getiriyor.
Yönetmelik kapsamında hayatımıza giren 10 kritik yenilik şu şekildedir:
1. Çocuklara Hedefli Reklam Yasaklandı
Yeni düzenlemeyle birlikte, çocukların kişisel verileri ve çevrim içi davranışları analiz edilerek yapılan profilleme bazlı hedefli reklam uygulamaları tamamen yasaklandı. Tüketiciler genelinde ise hedefli reklamın hangi kriterlerle sunulduğu ve bu ayarların nasıl değiştirilebileceği bilgisinin açıkça sunulması zorunlu olacak.
2. Influencer Paylaşımlarına Sıkı Takip
Sosyal medya etkileyicilerinin (influencer) bir ürün, hizmet, indirim veya etkinlik katılımı karşılığında elde ettiği menfaat doğrultusunda yaptığı paylaşımlarda “reklam” veya “tanıtım” ibarelerini kullanması zorunlu hale getirildi.
3. İndirimli Satışlarda 10 Günlük En Düşük Fiyat Esası
Şartlı satışlar da artık indirimli satış kurallarına tabi tutulacak. İndirimli ürünlerde üzeri çizilen fiyat, indirimin başlangıcından önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat olmak zorunda. Meyve, sebze gibi çabuk bozulabilen ürünlerde ise indirimden bir önceki fiyat esas alınacak.
4. Yasa Dışı Şans Oyunları ve Fal Reklamlarına Kapsamlı Yasak
Yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik reklam yasağının kapsamı genişletildi. Artık yasa dışı şans oyunlarının yanı sıra falcı, medyum ve astrologlar tarafından sunulan hizmetlerin reklamı da yasak kapsamında yer alacak.
5. Şikâyet Platformlarına 48 Saat Sınırı
Şikâyet platformlarında satıcı ve sağlayıcılara verilen yanıt süresi 72 saatten 48 saate düşürüldü. İşletmeler 48 saat içinde açıklama yapmazsa, tüketici değerlendirmeleri doğrudan yayımlanacak.
6. Yapay Zeka ve Dijital İkiz Düzenlemesi
Reklamlarda insandan ayırt edilemeyen yapay zeka karakterleri kullanıldığında bu durum açıkça belirtilecek. Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zeka ile üretilmiş dijital kopyasının, bir ürünü deneyimlemiş gibi gösterildiği ya da tavsiye ettiği reklamlar tamamen yasaklandı.
7. Çevre Dostu Beyanlara Bilimsel İspat Şartı
"Çevre dostu" gibi genel ve altı boş ifadelerin açıklamasız kullanılması engellendi. Çevresel beyanların, ürünün hangi yaşam döngüsüne ait olduğunun belirtilmesi ve bu iddiaların üniversiteler veya akredite bağımsız kuruluşlarca belgelenmesi zorunlu kılındı.
8. Takviye Edici Gıda Reklamlarına Yeni Çerçeve
Takviye edici gıdaların normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimi veren reklamları yasaklandı. Bu ürünler, sağlık beyanı kapsamına giren durumlar hariç olmak kaydıyla karşılaştırmalı reklama konu edilebilecek.
9. Akademik Unvanların İstismarına Son
Tüketicilerin bilgi eksikliğini ve güvenini istismar edecek şekilde akademik unvanların yanıltıcı ve aldatıcı kullanımı engellendi.
10. Doğrulanmamış Tüketici Değerlendirmelerine Geçit Yok
Satın alım sürecinin doğrulanamadığı platformlardaki tüketici yorumları yayımlanamayacak. Farklı başlıklar (teslimat, satıcı vb.) altında yapılan değerlendirmelerin ise tümüne aynı alanda ve kolayca ulaşılabilir şekilde yer verilmesi şart koşuldu.
