İran, altı ay önce ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın ardından Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak ve nihai çözüme yönelik daha kapsamlı müzakereleri yeniden başlatmak amacıyla ABD’ye yeni bir “7 günlük” teklif sundu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, New York’ta Perşembe günü yaptığı açıklamada, ülkesinin arabulucuları aracılığıyla Beyaz Saray’a stratejik su yolunun bir hafta içinde açılmasını sağlayabilecek bir plan sunduğunu belirtti.
BM Genel Kurulu toplantısı kapsamında New York’ta bir grup gazeteci ve akademisyenle bir araya gelen Arakçi, “Arabulucular vasıtasıyla ABD'ye bazı koşulların yerine getirilmesi halinde boğazın yedi gün içinde açılacağı ve İran ile ABD’nin nihai bir anlaşma için müzakereleri yeniden başlatacağı bir plan sunduk” dedi.
ANLAŞMA BU KEZ TUTACAK MI?
İranlı yetkililer, bu teklifin ABD ile İran arasında haziran ayında üzerinde anlaşmaya varılan mutabakat zaptına dayandığını ifade etti.
Söz konusu anlaşma, nisan ayındaki ateşkesi 60 gün uzatmıştı. Bu süre zarfında ABD’nin İran petrol ihracatı için muafiyetler vermesi, iki taraf kalıcı bir anlaşmanın şartlarını müzakere ederken Hürmüz Boğazı’ndaki gemi taşımacılığının da kademeli olarak savaş öncesi seviyelere dönmesi öngörülüyordu.
Anlaşmaya göre İsrail de Lübnan’daki askeri operasyonlarını derhal durduracaktı. Ayrıca İran ve komşusu Umman, boğazdaki deniz trafiğinin gelecekteki yönetimini bir arada belirleyecekti.
Ancak bu anlaşma, İran’ın boğazdan geçişte izinsiz bir rota kullandığını söylediği gemilere ateş açmaya başlamasının ardından temmuz ayı başlarında çöktü.
Konuya yakın kaynaklara göre Trump yönetimi, hem Cumhuriyetçiler hem de Demokratlar tarafından kınanan Mutabakat Zaptı’na geri dönmeyeceğini belirtirken, sadece boğazı değil Tahran’ın nükleer programını da kapsayacak daha kapsamlı bir anlaşma için baskı yapıyor.
İRAN'IN ACELESİ YOK
Arakçi, Tahran’ın yeni teklifine dayalı bir anlaşmaya varmak için “acele etmediğini” söyledi. Arakçi, “Ara seçimden önce yapılırsa çok daha iyi olur diye düşünüyorum, ancak bu karar ABD yönetimine kalmış. Zamanlamayı umursamıyoruz” dedi.
Arakçi ayrıca, “Fakat plan çok net. Bu planı kabul ettikleri an, ertesi günden itibaren bu takvim işlemeye başlayabilir ve yedi gün sonra boğaz açılacaktır” ifadelerini kullandı.
Bir Beyaz Saray yetkilisi İran’ın teklifi hakkında yorum yapmaktan kaçınırken, ABD ile İran’ın “arabulucular aracılığıyla olumlu ve yapıcı görüşmeler yürüttüğünü” belirtti.
Yetkili, Financial Times’a yaptığı açıklamada, "ABD, Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü elinde bulundurarak çok güçlü bir konumdadır, bu yüzden acelemiz yok. Dün gece yaklaşık 22 milyon varil petrol Boğaz’dan çıktı” dedi.
