İran, dünya petrolünün beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın güvenli kullanımını sağlayacak bir rota üzerine Umman ile anlaştı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Tahran ve Maskat'ın gemilerin seyredebileceği kanalın coğrafi koordinatları üzerinde uzlaştığını ve geçici düzenlemeye ilişkin ortak açıklamanın son aşamaya geldiğini belirtti.
Bekayi, ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasını sürdürdüğü sürece yeni bir anlaşmanın tek başına gemilerin güvenli geçişini sağlamaya yetmeyeceği konusunda uyarıda bulundu.
Nitekim bu açıklamadan kısa süre sonra ABD, İran Devrim Muhafızları'na ait olan 'Baghdad Air' Havayolu şirketine yaptırımları kaldırması dikkat çekti.
ŞARTLI AÇILIŞ
Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, ABD ile yaşanan beş aydan uzun süreli savaşın ardından Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde yüksek yakıt fiyatlarını düşürmeyi hedefleyen ABD Başkanı Donald Trump'ın öncelikli hedefi haline geldi.
Trump, süreçte önemli ilerleme kaydedildiğini ve Çarşamba veya Perşembe günü bir anlaşmaya varılabileceğini ifade etti.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise boğazın açılmasının şartları olduğunu belirterek "Hürmüz Boğaz'ında" yabancı müdahalesini kabul etmeyeceklerini vurguladı.
Garibabadi, Umman ile yapılan anlaşmanın uygulanması halinde yeni rota geçişlerinin iki ila dört ay süreyle kullanılabileceğini aktardı.
SAVAŞIN BİTİRECEK TEMEL ANLAŞMA
Diplomatlar, İran ve Umman arasındaki uzlaşmanın, 17 Haziran'da Tahran ile Trump yönetimi arasında imzalanan mutabakat zaptını yeniden canlandırmasını umuyor.
Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol mücadelesi nedeniyle sekteye uğrayan bu mutabakat; ateşkesi uzatmayı, geçiş ücreti alınmaksızın boğaz trafiğini savaş öncesi seviyelere getirmeyi ve nükleer program dahil nihai bir barış anlaşmasına zemin hazırlamayı hedefliyordu.
Garibabadi, ABD ile doğrudan müzakere yürütmediklerini ancak Washington'dan yükümlülüklere dönmeye hazır olunduğuna dair mesajlar aldıklarını doğruladı.
Dünya petrol ve doğalgaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, ABD ve İsrail'in Şubat ayı sonlarında başlattığı savaşın ardından İran tarafından kapatılmıştı.
İRAN GEMİLERİ MAYIN KONTROLÜ YAPACAK
Boğaz'ın kontrolünü temel bir koz olarak gören Tahran yönetimi, Umman ile yapılan düzenleme kapsamında Boğaz'a giren ve çıkan ticari gemilerin İran karasularından geçeceğini açıkladı.
Müzakerelere yakın kaynaklar, gemilerin ilk etapta İran karasularından girip ağırlıklı olarak Umman karasularından çıkacağını ve mayın riskine karşı boğazın öncelikle İran tankerleriyle test edileceğini ifade etti.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için İran Dini Lideri Mücteba Hamaney'in de aralarında bulunduğu İran üst yönetiminin nihai onayı bekleniyor.
