ABD ve İran'ın, önümüzdeki hafta gerçekleştirilecek G7 liderler zirvesi öncesinde Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik bir anlaşmaya yaklaştığı belirtildi.
Üst düzey yetkililerden alınan bilgilere göre taraflar, nihai bir anlaşma yerine öncelikle bir mutabakat zaptı imzalamaya hazırlık yapıyordu. Ancak bu iddaya İran'dan jet yalanlama geldi.
Bloomberg'e konuşan konuya yakın kaynaklar, İsviçre'nin Cenevre kentinin, pazar günü yapılması muhtemel bir imza töreni için potansiyel konum olarak değerlendirildiğini aktardı.
İran'ın Fars haber ajansı ise bu iddiayı doğrudan yalanlanladı.
İran müzakere heyetine yakın bir kaynak, nihai bir anlaşmaya varıldığı ve bu anlaşmanın Pazar günü Cenevre’de imzalanacağı yönündeki ABD Başkanı Trump ve yabancı basının iddialarını “tamamen yanlış” olarak nitelendirerek reddetti.
Kaynak, İran’ın henüz iç değerlendirme sürecini tamamlamadığını belirterek, bir anlaşmanın kesinleştiği ya da bu Pazar günü Cenevre’de bir imza töreninin planlandığı yönündeki haberleri yalanladı.
İran, karar verme aşamasının hala sürdüğünü ve net bir kararın hala alınmadığını özellike vurguladı.
İRAN 300 MİLYAR DOLAR TAZMİNAT İSTİYOR
ABD basınına göre İran ve ABD arasında müzakere edilen mutabakat zaptında en önemli maddeler Hürmüz Boğazı'nın açılması, İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması.
Zapta göre İran nükleer silah üretmeyeceğinin garantisini verecek ve UAEK teftişlerini ülkesine kabul edecek.
Hürmüz Boğazı açılacak, buna karşılık İran'a yaptırımlar kalkacak ve İran'ın 24 milyardolar değerindeki dondurulmuş varlıkları açılacak.
İran da kendi 14 maddelik mutabak zaptı şartlarını yayınlayarak ABD basının haberine karşılık verdi.
Maddelerin arasındaki en büyük farklar ABD'nin İran'ın yeniden inşası için 300 milyar dolar bütçe ayırması talebi, ABD ordusunun Orta Doğu'ya asker yığmaması olarak dikkat çekti.
Buna göre ABD hem 24 milyar değerinde dondorulmuş fonları salarak, hem de 300 milyar dolarlık bir fon açarak toplamda 324 milyar dolar savaş tazminatı sağlayacak.
Washington yönetimi Tahran'ın en çok tartışılan askeri faaliyetleri konusunda da geri adım attı.
Resmi açıklamaya göre, küresel kamuoyunun odağında yer alan İran'ın füze programı ile bölgedeki müttefikleri konumundaki direniş gruplarına verdiği destek, yürütülen Washington-Tahran müzakerelerinin gündeminden tamamen çıkarılarak anlaşma kapsamı dışında bırakıldı.
Bununla birlikte İran'daki yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum ülkeden çıkmadan, İran tarafından sivil kullanıma uygun bir şekilde seyreltilecek.
PEKİ YA HÜRMÜZ?
Ateşkes ise Lübnan ve İsrail arasındaki ateşkesle birlikte 60 gün uzatılacak. Eğer anlaşma yapılırsa, Hürmüz'deki trafik 30 günde eski haline dönecek.
Barış anlaşmasına imza atılmadan önceki son görüşmelerin İran'ın dondurulmuş fonlarının açılması ve yaptırımların sona ermesinden sonra başlayacağı vurgulandı.
İran, 'Hürmüz Boğazı'nın açılması' maddesinin üzerinde özellikle durdu. Boğaz'ın kontrolünün 'bölgesel bir konu' olduğunu belirtti.
İran'ın IRNA haber ajansı iran'lı yetkililere dayandırdığı yazısında"İran, Hürmüz Boğazı'nın yönetiminin devri konusunda hiçbir taahhütte bulunmayacaktır. Boğazın gelecekteki yönetimi bölgesel bir mesele olarak ele alınacak ve Tahran ile Umman arasında diyalog ve ortak karar alma süreci yoluyla çözüme kavuşturulacaktır" ifadelerine yer verdi.
TRUMP'TAN AÇIKLAMA
ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın sunduğu savaş tazminatı ve Hürmüz Boğazı'nın İran'a bırakılması gibi maddeleri topyekün reddetti.
ABD Başkanı, İran'ı 'onursuz' olarak nitelendirdi ve 'kendilerine gelmeleri' konusunda İran hükümetini uyardı. Trump'ın açıklaması aşağıdaki gibidir:
"İran’ın sahte yalan kaynaklarına sızdırdığı şartların, yazılı olarak kararlaştırılan şartlarla HİÇBİR İLİŞKİSİ YOKTUR. "
"Anlaşma sağlandığına dair zayıf ve acınası açıklamaları da dahil olmak üzere söyledikleri şeylerin gerçekle hiçbir ilgisi yoktur."
"İşbirliği için çok onursuz insanlar. Onlarla iyi niyetli bir şekilde iş yapmak diye bir şey yok. İNANILMAZ! "
"Ayrıca, dün gece Hürmüz Boğazı'ndan ayrılan Hint gemilerine yönelik tamamen geri püskürtülen İHA saldırısı TAMAMEN KABUL EDİLEMEZ. Kendilerini toparlasalar iyi olur, hem de ÇABUK!"
İRAN: 'SALDIRILAR SÜRECE ZARAR VERDİ'
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü konuyla ilgili yaptığı açıklamada, henüz net bir sonuca varılmadığını belirtti.
Sözcü, savaşın bitirilmesi için önemli ilerleme kaydedildiğini ancak son ABD saldırılarının sürece zarar verdiğini vurguladı.
Başka bir diplomat ise İranlı müzakerecilerin anlaşmayı kabul ettiğini, ancak nihai kararı verecek olan Dini Lider Mücteba Hamaney'in onayının alınıp alınmadığının henüz belirsiz olduğunu ifade etti.
Hamaney, şubat ayı sonlarında ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaştan bu yana kamuoyunun önüne çıkmıyor.
