ABD ile İran arasında yaklaşık dört aydır devam eden şiddetli savaşın ardından, geçici ateşkes kapsamında yürütülen diplomatik süreçte en kritik viraj dönüldü. İki ülkenin üst düzey heyetleri, barış görüşmelerini resmi olarak başlatmak üzere İsviçre’ye ulaştı. Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen bu tarihi süreçte taraflar, sağlanan 60 günlük ateşkes dönemi boyunca kalıcı barış anlaşmasının şartlarını masaya yatıracak.
İran devlet medyası kendi yetkililerinin İsviçre’ye vardığını duyururken, Washington yönetimini temsilen ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in de müzakereler için ülkeye ulaştığı bildirildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI TARTIŞMASI GÖRÜŞMELERİN GÖLGESİNDE
Taraflar diplomatik müzakereler için masaya oturmaya hazırlanırken, küresel enerji koridoru olan Hürmüz Boğazı’na yönelik tartışmalar zirvenin üzerinde bir gölge gibi büyüyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun boğazın kapatıldığı yönündeki iddiaları uluslararası kamuoyunda kısa süreli bir panik yaratsa da ABD kanadı bu iddiayı kesin bir dille yalanladı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), cumartesi günü 55 ticaret gemisinin Hürmüz Boğazı’ndan sorunsuz şekilde geçtiğini ve küresel piyasalara 17 milyon varilden fazla petrol taşındığını açıkladı. Komutanlık, dünya petrol ticaretinin kalbi konumundaki bu kritik hatta ticari gemi trafiğinin güvenli ve kesintisiz şekilde sürdüğünü vurguladı.
TRUMP'TAN DİKKAT ÇEKEN GEÇİŞ ÜCRETİ ÇIKIŞI
Sürece dair en çarpıcı hamle ise ABD Başkanı Donald Trump’tan geldi. Trump, ateşkes süresince ve sonrasında Hürmüz Boğazı’ndan geçişler için herhangi bir ücret talep edilmeyeceğini ifade etti. Ancak Trump, barış görüşmelerinin başarısızlıkla sonuçlanması halinde ABD’nin bölgede sağladığı güvenlik hizmetlerinin bir karşılığı olacağını belirtti. Olası bir başarısızlık senaryosunda boğazdan geçecek gemilere güvenlik hizmeti karşılığında geçiş ücreti uygulanabileceğini söyleyen Trump, enerji piyasalarında ve diplomatik çevrelerde kartların yeniden karılmasına neden oldu.
İRAN'DAN İHLAL İDDİASI VE LÜBNAN'DAKİ ÇATIŞMA ÇIKMAZI
Müzakereler başlarken İran kanadından Washington'a yönelik ilk çatlak sesler de yükselmeye başladı. İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in danışmanlarından Muhammed Muhbir, ABD’nin geçici anlaşmadaki taahhütlerini yerine getirmediğini öne sürdü. Muhbir, özellikle Lübnan sahasındaki ateşkes ihlallerine işaret ederek mevcut mutabakatın şimdilik sadece kağıt üzerinde kaldığını savundu. İsviçre'deki zorlu zirvede İran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf liderlik ederken, heyette Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile birlikte güvenlik ve enerji sektöründen çok sayıda üst düzey bürokrat yer alıyor.
Görüşmelerinin önündeki en büyük engellerden biri olan Lübnan sahasında ise silahlar susmuyor. Lübnan Sivil Savunması, İsrail'in düzenlediği son hava saldırılarında 20 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. İsrail ordusu bu saldırıların Hizbullah'ın eylemlerine misilleme olarak gerçekleştirildiğini savunurken, Tel Aviv yönetimi resmi bir açıklamayla ABD-İran anlaşmasının bir parçası olmadığını ilan etti. Bölgede kontrol altında tuttuğu topraklardan çekilmeyeceğini net bir dille bildiren İsrail'e karşı Hizbullah da geri adım atmayarak İsrail ordusunun bölgede rahatça hareket etmesine izin vermeyeceğini açıkladı.
