İstanbul’un tarihi sokaklarında yürürken, cami kapılarında veya yol kenarlarında tek başına duran 2-3 basamaklı garip taşlar hiç dikkatinizi çekti mi? Yıllardır binlerce insanın fark etmeden yanından geçip gittiği bu gizemli yapılar, meğer Osmanlı payitahtının en pratik ve prestijli ulaşım sırrını barındırıyormuş.
OSMANLI’NIN GİZLİ ULAŞIM KODU
Şimdilerde modern kentin kalabalığında kaybolan bu yapılar, Osmanlı döneminde "binek taşı" olarak adlandırılıyordu. Atların eyerindeki üzengi seviyesine denk gelecek şekilde tasarlanan bu özel taşlar; padişahların, hanedan üyelerinin ve devlet ricalinin atlarına ya da arabalarına rahatça binebilmesi için inşa edilmişti. İktidarın ve statünün simgesi olan atlar için kentin ana güzergahlarına yerleştirilen bu mimari detaylar, dönemin ulaşım kültürüne estetik bir çözüm sunuyordu.
İSTANBUL’DA HALA AYAKTA OLAN NOKTALAR
Eyüp Sultan ve Üsküdar Kara Davud Paşa Camisi: Belirgin formları sayesinde sokaktan geçenlerin en kolay fark edebileceği örnekler arasında yer alıyor.
Babüsselam ve Fatih Camisi Türbeler Kapısı: Mimari yapı ile tamamen bütünleştiği için dikkatli bakılmadığında gözden kaçabiliyor.
Diğer Adresler: Aya İrini, Cülus Yolu, Süleymaniye Camisi, Pertevniyal Valide Sultan Camisi ve Sultan 1. Abdülhamid Türbesi önünde de bu tarihi binek taşları zamana direnmeye devam ediyor.
ZENGİNLİK VE PRESTİJ GÖSTERGESİ
Bu özel taşlar sadece payitaht İstanbul ile de sınırlı değildi. İzmir ve Eskişehir gibi şehirlerde de rastlanan binek taşları, konakların önüne inşa edilerek yerel eşrafın zenginliğini ve toplumdaki saygınlığını simgeliyordu. Tramvay, otobüs ve otomobillerin hayatımıza girmesiyle işlevini tamamen yitiren bu asırlık taşlar, Osmanlı gündelik yaşamının pratik zekasını günümüze taşımaya devam ediyor.
