Bankalar, restoranlar ve telekom şirketleri müşterilerine yapay zeka tokenları dağıtmaya başladı. Tokenlar artık kredi kartlarından restoranlara kadar günlük tüketimin bir parçası haline geliyor.
Yapay zeka dünyasının teknik terimlerinden biri olan token, Çin'de artık yalnızca teknoloji kullanıcılarının karşılaştığı bir kavram değil. Bankalar, restoranlar ve telekom şirketleri, müşterilerini kendi hizmetlerini kullanmaya teşvik etmek için token dağıtmaya başladı.
Başka bir deyişle Çin'de yapay zeka tokenları, giderek sadakat puanlarına benzer bir işlev kazanmaya başladı. Kahve veya yemek sipariş eden, kredi kartıyla alışveriş yapan hatta belirli mobil tarifeleri kullanan tüketiciler token kazanabiliyor.
Token nedir?
Token, yapay zeka modellerinin metni işlerken kullandığı temel birimlerden biri. Bir kullanıcının modele gönderdiği metin ile yapay zekanın oluşturduğu yanıt, belirli miktarda token tüketiyor.
Bu nedenle token, yapay zeka hizmetlerinin kullanımını ve maliyetini ölçmek için kullanılan temel ölçülerden biri olarak öne çıkıyor.
Çin'de ise bu teknik ölçü birimi, son dönemde günlük tüketimin içine girmeye başladı.
Token tüketimi hızla arttı
Çin'de yapay zeka kullanımının yaygınlaşması, token tüketimindeki artışı da beraberinde getiriyor.
Çin Ulusal Veri İdaresi'nin verilerine göre 2024'ün başında ülkede günlük yaklaşık 100 milyar token tüketiliyordu. CCTV Finance'in aktardığı verilere göre bu miktar geçen haziran ayında 500 trilyona kadar çıktı.
Tüketimin önemli bölümünü şirketler ve yoğun yapay zeka kullanıcıları oluştursa da tokenların geniş kitlelere ulaşması için yeni kullanım alanları ortaya çıkıyor.
Kahve ve yemek karşılığında token
Çin'deki bazı restoran ve kafeler, müşterilerine doğrudan token veya yapay zeka hizmetlerine erişim sunuyor.
Örneğin Pekin'deki bir bar, müşterilerine içecek siparişi karşılığında DeepSeek'in belirli bir yapay zeka hizmetine erişim imkanı sağlıyor.
Bazı restoranlarda ise yemek yiyen müşterilere token bonusları veriliyor. Böylece müşteriler yalnızca kendileri için değil, esprili bir ifadeyle "yapay zeka ajanlarını beslemek" için de restorana davet ediliyor.
Kredi kartları da sisteme dahil oldu
Token ekonomisinin dikkat çekici örneklerinden biri de kredi kartlarında görülüyor.
Çinli yapay zeka şirketi Moonshot AI, Çin Tarım Bankası ve American Express ile birlikte alışverişlerde token kazandıran bir kredi kartı çıkardı.
Bazı bankalar ise özellikle yapay zeka geliştiricilerini hedefleyen kartlar sunuyor. China Merchants Bank'ın piyasaya sürdüğü bir kart, 1,8 milyara kadar MiniMax tokeni dağıtıyor. Şanghay Pudong Kalkınma Bankası'nın sunduğu başka bir kartta ise 3 milyara kadar Qwen tokeni bulunuyor.
Bu sistem, çalışma mantığı açısından alışveriş karşılığında havayolu mili veya puan kazandıran kredi kartlarına benziyor. Fark ise ödülün indirim ya da seyahat puanı yerine yapay zeka kullanım hakkı olması.
Token paketleri mobil internet paketlerine benziyor
Tokenların günlük hayata girmesi bununla da sınırlı değil. Çin'in büyük telekom şirketleri, tokenları adeta mobil veri paketi gibi satmaya başladı.
China Telecom, aylık 10 milyon tokenlik paketi 9,9 yuan karşılığında sunuyor. China Unicom'un aylık 15 yuanlık paketinde 6 milyon token bulunurken, China Mobile da 1 yuan karşılığında 400 bin token bonusu veriyor.
Böylece yapay zeka kullanımı, internet veya telefon tarifelerinde olduğu gibi belirli paketler üzerinden satın alınabilen bir hizmete dönüşüyor.
Tokenlar ikinci el piyasasına bile girdi
Yapay zeka tokenlarının değer kazanmasıyla birlikte bunların yeniden satıldığı bir piyasa da oluşmaya başladı.
Çin'in Xianyu adlı ikinci el satış platformunda bazı kullanıcılar, indirimli veya ücretsiz elde ettikleri token paketlerini başkalarına satıyor. Bazı ilanlarda ise yapay zeka hesaplarının maliyetini paylaşmak isteyen kullanıcıların ortak kullanım teklifleri yer alıyor.
Bankalar token tüketimine göre kredi değerlendirmesi yapıyor
Tokenların finans dünyasındaki kullanım alanı ise daha da dikkat çekici.
Çin'in Guangzhou kentindeki Haizhu bölgesinde bazı bankalar, yapay zeka girişimlerine yönelik "token kredisi" adı verilen ürünler sunmaya başladı.
Bu sistemde girişimin finansal durumu değerlendirilirken token tüketimi ve üretimi de dikkate alınıyor. Bankalar, bir yapay zeka girişiminin ne kadar token kullandığını ve ürettiğini şirketin faaliyetlerini değerlendirmek için kullanılan göstergelerden biri olarak ele alıyor.
Böylece yapay zeka tokenları, yalnızca modellerin ne kadar kullanıldığını gösteren teknik bir ölçü olmaktan çıkıp müşteri sadakati, tüketici ödülleri, telekom paketleri ve hatta şirket finansmanı gibi alanlara yayılıyor.
Çin'de yaşanan bu dönüşüm, yapay zekanın günlük hayata yalnızca uygulamalar ve sohbet botları üzerinden değil, alışverişten bankacılığa kadar uzanan yeni bir ekonomik sistem üzerinden de girmeye başladığını gösteriyor.
