Orta Doğu’da tansiyonun zirve yaptığı bir dönemde, uluslararası diplomasinin kalbi İsviçre'de atıyor. ABD ve İran temsilcilerini bir araya getiren tarihi süreç, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile ABD heyeti arasında bugün Türkiye saatiyle 12.00’de gerçekleştirilen ilk temaslarla start aldı.
'TRUMP İRAN HALKIYLA YENİ SAYFA AÇMAMIZI İSTEDİ'
ABD Başkan Yardımcısı Vance, İsviçre'deki müzakere görüşmelerine ilişkin açıklamalarda bulundu.
Vance, müzakerelerde ilerleme olduğunu kaydettiği açıklamalarında, "Şimdi herkesin birlikte çalışarak, barışı ve refahı herkes için teşvik edebileceği bir gelecek görüyoruz" ifadelerini kullandı.
Trump'ın kendilerine diplomatik çözüm bulma görevini verdiğini söyleyen Vance, "Hürmüz Boğazı’nın açılması ve İran nükleer programının sona erdirilmesi zaten gerçekleştirilmiş şeylerdir. Şimdi soru, birlikte ne kadar daha fazlasını başarabileceğimizdir. Orta Doğu’daki ilişkileri kalıcı olarak değiştirebilir miyiz, yoksa eski yöntemlere geri mi döneriz; bu bizim tercihimiz değildir ancak kesinlikle gerçekleşebilecek bir durumdur" diye konuştu.
Vance ayrıca, "Trump İran halkıyla yeni bir sayfa açmamızı istedi" dedi.
Masadaki Kritik Başlıklar: Ateşkesten Hürmüz'e
Bürgenstock’ta kurulan masada sadece iki ülke arasındaki ilişkiler değil, küresel dengeleri derinden sarsan başlıklar ele alınıyor. Görüşmelerin odak noktası şunlar:
-
Lübnan'da Ateşkesin Geleceği: Tahran, ABD'nin Lübnan’daki ateşkesi koruma konusundaki taahhütlerini yerine getirmesini bekliyor.
-
Hürmüz Boğazı Krizi: Enerji güvenliğinin merkezindeki boğazın statüsü, taraflar arasındaki en hassas tartışma konularından biri.
-
Ekonomik Kısıtlamalar ve Varlıklar: İran, dondurulan varlıklarının serbest bırakılmasını ve petrol satışına yönelik yaptırımların esnetilmesini masaya getiriyor.
-
Nükleer Program: Bölgesel güvenlik mimarisinin temel taşı olan nükleer dosyada somut ilerleme hedefleniyor.
"Takip Görüşmesi" ve Diplomatik Beklentiler
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, bu zirvenin daha önce üzerinde mutabık kalınan 60 günlük ateşkes anlaşmasının bir "takip görüşmesi" niteliği taşıdığını vurguladı. Bekayi, İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarının ateşkes ruhuna gölge düşürdüğüne dikkat çekerek, Washington’dan somut adımlar beklediklerini yineledi.
Günün ilerleyen saatlerinde İran, ABD, Katar ve Pakistan delegasyonlarının katılımıyla gerçekleşecek olan dörtlü zirve, sürecin çerçevesini çizecek.
ABD Cephesinde Üst Düzey Katılım
Diplomatik sürece ABD yönetiminin verdiği önem, heyet yapısına da yansıyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in bizzat İsviçre'ye gelmesi, Washington'un kalıcı bir çözüm arzusunun işareti olarak yorumlanıyor. ABD heyetinde ayrıca Donald Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve danışman Jared Kushner gibi kilit isimler yer alıyor. Vance, özellikle nükleer program ve bölgesel güvenlik konularında ilerleme beklediklerini dile getirdi.
Hürmüz Boğazı: Gerilimin Çözülmeyen Düğümü
Görüşmelerin en "sıcak" başlığı ise Hürmüz Boğazı. İran kaynaklarından gelen "boğazın kapalı kalmaya devam edeceği" yönündeki açıklamalar piyasalarda endişe yaratırken, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) son 24 saatte 55 ticaret gemisinin güvenle geçiş yaptığını belirterek karşı bir hamle yaptı. Taraflar arasındaki bu söylem farklılığı, müzakere masasının ne kadar zorlu geçeceğinin bir kanıtı niteliğinde.
Uluslararası gözlemciler, İsviçre'den çıkacak kararların yalnızca iki ülke arasındaki buzları eritmekle kalmayacağını, aynı zamanda küresel enerji piyasaları ve Orta Doğu'daki güç dengeleri üzerinde de belirleyici bir rol oynayacağını ifade ediyor.
