Sözcü'ye değerlendirmelerde bulunan Ekonomist Deniz Eresen, düzenlemenin son yılların en kapsamlı ara güncellemelerinden biri olduğunu belirterek, yalnızca vergi oranlarının değil, ithalat politikasının da yeniden şekillendirildiğini söyledi.
"Bu karar sadece teknik bir revizyon değil. Devlet, ithal ürünler karşısında yerli üreticiyi daha güçlü korumayı amaçlıyor. Özellikle yerli üretimin bulunduğu sektörlerde ithalat maliyetini artırarak rekabet koşullarını değiştirmek istiyor."
Hangi ürünlerde vergi arttı?
Eresen, düzenlemenin çok sayıda ürün grubunu kapsadığına dikkat çekerek öne çıkan değişiklikleri şöyle sıraladı:
- Otomotiv ve yedek parçalarda ilave gümrük vergileri ürüne göre yüzde 10, 15, 20 ve 30 seviyelerinde yeniden belirlendi.
- Elektrik ve elektronik ürünlerinde ilave gümrük vergileri yüzde 10 ila yüzde 30 aralığına çıkarıldı.
- Soğutma sistemleri ve buzdolabı parçalarında yüzde 15-30 arasında ilave vergi uygulanacak.
- LED aydınlatma ürünlerinde ilave gümrük vergisi yüzde 10-20 seviyesine yükseltildi.
- Kablo ve elektrik bağlantı ekipmanlarında oranlar yüzde 5-15 olarak güncellendi.
- Plastik ve kauçuk mamullerinde ilave vergi yüzde 5-15 aralığında belirlendi.
- Lityum akümülatörlerde ilave gümrük vergisi yüzde 15-30 seviyesine çıkarıldı.
- Dış mekân lastiklerinde oranlar yüzde 15-30 oldu.
- El aletlerinde ilave gümrük vergisi yüzde 15-30 arasında uygulanacak.
- Makine ve sanayi ekipmanlarında ise ürüne göre yüzde 0-30 arasında değişen ilave vergiler getirildi.
- Oyuncaklarda ilave gümrük vergisi yüzde 25 olarak belirlendi. Ayrıca kâğıt ürünleri ile bakır tel ve bazı metal ürünlerinde de ürüne göre değişen oranlarda vergi artışına gidildi.
"İthal ürünlerin maliyeti artacak"
Deniz Eresen, söz konusu düzenlemenin ithal ürünlerin maliyetini doğrudan artıracağını belirterek bunun özellikle yerli üreticinin rekabet gücünü desteklemeyi hedeflediğini ifade etti.
"Örneğin LED aydınlatma, lityum batarya, el aletleri veya soğutma sistemlerinde ithalat artık daha yüksek maliyetle yapılacak. Bu da aynı ürünleri Türkiye'de üreten firmalara fiyat avantajı sağlayabilir. Düzenleme özellikle Çin ve diğer Uzak Doğu ülkelerinden gelen düşük maliyetli ürünlere karşı yerli sanayiyi korumaya yönelik bir adım."
"Bazı ürünlerde fiyat artışı kaçınılmaz"
Eresen'e göre vergi artışlarının tüketiciye hiç yansımayacağını söylemek de doğru değil.
"İthal edilen ürünün maliyeti yükseldiğinde bunun tamamını firmaların üstlenmesini beklemek gerçekçi olmaz. Özellikle elektronik ürünlerde, yedek parçalarda, oyuncakta, bazı makine ekipmanlarında ve ithalata bağımlı ürün gruplarında maliyet artışının belirli ölçüde satış fiyatlarına yansıması beklenebilir."
"Amaç üretim ve cari açığı azaltmak"
Düzenlemenin yalnızca fiyat politikası olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Eresen, uzun vadeli hedefin üretimi artırmak olduğunu söyledi.
"İthalatı pahalılaştırırken yerli üreticiyi desteklemek, üretim kapasitesini artırmak ve dış ticaret açığını azaltmak hedefleniyor. Ancak bunun başarılı olabilmesi için vergi düzenlemelerinin yatırım, finansman ve teknoloji politikalarıyla da desteklenmesi gerekiyor. Vergi tek başına sanayiyi dönüştürmeye yetmez."
Öte yandan Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle ithalatta gözetim uygulamalarının kapsamı da genişletildi. Ayrıca PET resin ithalatına ton başına 120 dolar korunma önlemi getirildi ve bazı ürünlerde mevcut korunma tedbirlerinin uzatılması için soruşturma başlatıldı.
