Emeklilik hayali kuran çalışanlar, yaş ve prim gününü tamamlayarak emekli olmanın yollarını araştırıyor. AKP'li kaynakların aktardığına göre gündemde kademeli emeklilikle ilgili bir düzenleme yok ancak mevcut mevzuat kapsamında bazı çalışanlara erken emeklilik imkânı sağlayan seçenekler uygulanıyor.
Sigorta başlangıç tarihi, çalışma süresi, prim günü ve kişisel koşullara göre değişen bu yöntemler arasında 8 farklı formül öne çıkıyor. Bazı uygulamalar prim gününü artırırken bazıları yaş şartında avantaj sağlıyor.
ERKEN EMEKLİLİKTE 8 FARKLI FORMÜL
1- DOĞUM VE ASKERLİK BORÇLANMASI
Kadın çalışanlar, doğumdan sonraki iki yıllık dönemde çalışmadıkları süreleri borçlanarak emeklilik primlerine ekletebiliyor. Bu haktan en fazla üç çocuk için yararlanılabiliyor.
Borçlanma yapılacak çocukların sigortalı işe giriş tarihinden veya staj döneminden sonra dünyaya gelmiş olması gerekiyor. Erkek çalışanlar ise askerlikte geçen sürelerinin ihtiyaç duydukları bölümünü borçlanabiliyor.
Borçlanma imkânı yalnızca doğum ve askerlikle sınırlı değil. Avukatlık stajı ve hekimlerin fahri asistanlık dönemleri de belirli şartlarla borçlanılabiliyor. Yurt dışında çalışan vatandaşlar da yurt dışı borçlanması yoluyla bu haktan yararlanabiliyor.
2- DONDURULAN SİGORTA SÜRELERİNİN İHYASI
Bağ-Kur kapsamında çalışmış ve prim günleri dondurulmuş olanlar için ihya seçeneği bulunuyor.
2008, 2015, 2018 ve 2021 yıllarında çıkarılan yasal düzenlemelerle hizmet süreleri durdurulan kişiler, gerekli işlemleri yaparak bu dönemleri yeniden hizmet sürelerine ekletebiliyor.
3- MALULEN EMEKLİLİK
Çalışma hayatı sırasında iş yapabilme gücünü en az yüzde 60 oranında kaybedenler, gerekli sağlık raporunu almaları halinde malulen emekli olabiliyor.
Bu kapsamda en az 1800 prim günü yeterli görülüyor. Malulen emeklilikte yaş şartı aranmıyor.
4- ENGELLİ ÇALIŞANLARA EMEKLİLİK İMKÂNI
En az yüzde 40 engellilik oranına sahip çalışanlar da yaş şartı olmadan emekli olabiliyor.
Bu kapsamdaki çalışanların sigortalılık süresi ve prim günü şartları, işe giriş tarihine ve engellilik oranına göre değişiyor. Aranan koşullar 15 yıl sigortalılık ve 3700 prim gününden başlayarak 18 yıl sigortalılık ve 4680 prim gününe kadar çıkıyor.
5- YIPRANMA PAYIYLA ERKEN EMEKLİLİK
Ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanlara Fiili Hizmet Süresi Zammı olarak bilinen yıpranma payı uygulanıyor.
Madenciler, gazeteciler, gemi adamları ve sağlık çalışanları gibi belirli meslek grupları bu kapsamda yer alıyor. Uygulamayla çalışanların sigortalılık sürelerine ilave gün ekleniyor. Ayrıca bu süreler, işe giriş tarihinin geriye çekilmesini de sağlayabiliyor.
6- ENGELLİ ÇOCUĞU BULUNAN ANNELER
Başkasının bakımına muhtaç derecede engelli çocuğu bulunan annelere de erken emeklilik avantajı tanınıyor.
1 Ekim 2008 tarihinden sonraki prim ödeme günlerinin dörtte biri, toplam prim günlerine ilave ediliyor. Eklenen bu süre aynı zamanda emeklilik için gereken yaş şartından düşülüyor.
7- ERKEN YAŞLANMA NEDENİYLE EMEKLİLİK
SSK ve Bağ-Kur kapsamında çalışanlardan erken yaşlandığı Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilenler de emekli olabiliyor.
Bu haktan yararlanmak için 55 yaşını doldurmuş olmak ve en az 5400 prim günü ödemek gerekiyor.
8- KISMİ EMEKLİLİK
Emeklilik için gerekli prim gününü tamamlayamayan çalışanlara kısmi emeklilik seçeneği sunuluyor. Bu yöntemde daha az prim günüyle emekli olmak mümkün olsa da yaş şartının karşılanması gerekiyor.
SSK'lı çalışanlarda aranan koşullar sigorta başlangıç tarihine göre farklılık gösteriyor.
8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar için 15 yıl sigortalılık ve 3600 prim günü şartı aranıyor. 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında işe başlayanlarda prim şartı 4500 güne çıkıyor. Daha sonraki tarihlerde sigortalı olanlarda ise gerekli prim günü 4600 ile 5400 arasında değişiyor.
Bağ-Kur'lularda ise sigorta başlangıç tarihinden bağımsız olarak kısmi emeklilik için 5400 prim günü gerekiyor.
