Batman’ın Sason ilçesinde uzun yıllardır sürdürülen ipek böcekçiliği, kırsal bölgede yaşayan aileler için önemli bir gelir kapısı olmayı sürdürüyor. İlçede geçen yıl 7,5 ton yaş koza üretimi gerçekleştirilirken, bu yıl üretimin 10 ila 12 ton seviyelerine ulaşması bekleniyor.
Sason’da geçmişi 1980’li yıllardan öncesine uzanan ipek böcekçiliği, 1990’lı yıllarda büyük ölçüde gerilemişti. Ancak 2009-2010 yıllarında birkaç üreticinin girişimiyle yeniden başlayan faaliyetler, zaman içerisinde yaygınlaşarak bugün yaklaşık 170 ailenin ek gelir elde ettiği bir üretim alanına dönüştü.
Devlet destekleriyle sürdürülen çalışmalar kapsamında, 2025 yılında ilçede yaklaşık 7,5 ton yaş koza üretildi. Elde edilen üretimin ilçe ekonomisine yaklaşık 9 milyon 375 bin liralık katkı sağladığı ifade edildi.
Tarım ve Orman İlçe Müdürü Hasip Okay, ilçede geçen yıl 7,5 ton yaş koza üretimi gerçekleştirildiğini belirterek, “İpek böcekçiliği, dut yapraklarıyla beslenen ipek böceklerinden koza üretip bunlardan ipek elde etme işidir ve Sason'da ağırlıklı olarak ilkbaharda yapılır. İlçede geçmişte yaygınken, 1990'lı yıllarda büyük ölçüde durmuş, daha sonra yeniden canlandırılmıştır" dedi.
12 TON REKOLTE BEKLENİYOR
Okay, "Kaynaklara göre modern anlamda yeniden başlatılması 2009 yılları arasında birkaç aile tarafından gerçekleştirilmiştir. İlçemizde de toplam 170 aileye şu an itibarıyla ipek böcekçiliği yapmaktadır. Ekonomik etkileri ise istihdam oluşturur, aile gelirlerini yükseltir, dut yetiştiriciliğine teşvik eder, yerel ekonomiyi canlandırır. Sosyal etkileri ise göçü azaltmaya katkı sağlar, kadın emeğinin değerlendirilmesini sağlar, geleneksel bilgi ve kültürün korunmasına yardımcı olur ve kırsal kalkınmayı destekler. İlçeye getirisi yaklaşık olarak 9 milyon 375 bin liradır. İpekten elde edilen lifler de giyim ürünleri, lüks tekstil ürünleri, halı ve dokuma ürünleri, perde ve döşemelik kumaşlar, yatak takımları, dikiş ve nakış iplikleri, bazı tıbbi uygulamalar da kullanılıyor. 2025 yılında yaklaşık olarak 7,5 ton yaş koza üretildi. Bu yıl da 10 ile 12 ton arasında rekolte beklenmektedir" ifadelerini kullandı.
ÜRETİM SÜRECİ YOĞUN EMEK GEREKTİRİYOR
Sason’da ailesiyle birlikte uzun yıllardır ipek böcekçiliği yapan Yusuf Aktaş, üretimin zahmetli bir süreç olduğunu anlattı.
Aktaş, şunları söyledi: “2009 yılından beridir bu ipek böcekçiliği işiyle uğraşmaktayız. Bursa'da bulunan firmadan yumurtaları paket halinde tedarik ettikten sonra 5 evreden oluşan bu böceği, ilk evrede yumurtanın çatlamasıyla birlikte bizimle başlamaktadır. Böcek sadece dut yaprağıyla beslendiği için yaprakları ince ince kıyarız. Bu aşamalar ilerledikçe yaprak boyutu gittikçe büyümektedir. En son evrede ise dallar halinde böcekleri beslemekteyiz. Sonra böcek pupa dönemine geçmektedir. Pupa döneminden sonra da en son evrede böcek artık kendini dalların ve yaprakların arasında muhafaza etmektedir. Böcek kendi kozasını örmektedir. Bu iş gerçekten meşakkatli ve zor bir iş olduğu için zaman zaman özellikle de son evrelere doğru zorlanmaktayız, farklı bölgelerden yaprakları tedarik ettiğimizden dolayı. Ailemle birlikte biz bu işi uzun zamandır yapmaktayız. Ek gelir olarak da faydalanmaktayız. Gerektiği noktalarda devletimiz bize desteklemelerde bulunuyor."
17 YILDIR ÜRETİM YAPIYORLAR
Üreticilerden Firyaz Aktaş da yaklaşık 17 yıldır ipek böceği yetiştiriciliği yaptıklarını belirterek, ailece büyük emek harcadıkları bu üretim faaliyetini sürdürmeye devam ettiklerini ifade etti.
BU YIL HEDEF 12 TON KOZA ÜRETİMİ
Yetkililer, üreticilerin desteği ve uygun iklim koşullarının etkisiyle bu yıl yaş koza üretiminde önemli bir artış beklediklerini belirtti. İlçede üretimin 10 ila 12 ton arasında gerçekleşmesinin öngörüldüğü, böylece hem aile gelirlerinin hem de bölge ekonomisine sağlanan katkının daha da artacağı kaydedildi.
