Soğuk havalarda kapı koluna, otomobil kapısına veya metal eşyalara dokununca hissedilen ani elektrik çarpmalarının nedeni merak ediliyor. Uzmanlara göre bu durumun temel sebebi soğuk hava değil, kış aylarında azalan nem ve vücutta biriken statik elektrik.
ABD Kongre Kütüphanesi ve McGill Üniversitesi'nin açıklamalarına göre statik elektrik, farklı yüzeylerin birbirine sürtünmesiyle elektrik yüklerinin aktarılması sonucu oluşuyor. Halı üzerinde yürümek, kıyafetlerin birbirine sürtünmesi veya otomobil koltuğundan kalkmak vücutta elektrik birikmesine yol açabiliyor.
Kış aylarında havanın kuruması ise bu yüklerin çevreye dağılmasını zorlaştırıyor. Özellikle soğuk dış havanın ısıtılarak evlere alınması, nem oranının daha da düşmesine neden olabiliyor. Bu nedenle kaloriferlerin çalıştığı ev ve ofislerde statik elektrik çarpmaları daha sık yaşanabiliyor.
METAL EŞYALARA DOKUNUNCA NEDEN ÇARPIYOR?
Vücutta biriken elektrik yükü, metal bir yüzeye dokunulduğunda aniden boşalabiliyor. Metalin elektriği iyi iletmesi nedeniyle bu geçiş sırasında parmak ucunda kısa süreli bir acı hissedilebiliyor. Bazen küçük bir kıvılcım veya çıtırtı da meydana gelebiliyor.
Yünlü ve sentetik kıyafetler, özellikle polyester ve naylon gibi kumaşlar da elektrik birikimini artırabiliyor. Yalıtkan tabanlı ayakkabılar ve halılar da bu durumun daha sık yaşanmasına zemin hazırlayabiliyor.
ELEKTRİK ÇARPMASINI AZALTMAK İÇİN NE YAPILMALI?
Uzmanlar, statik elektrik çarpmalarını azaltmak için kapalı alanlarda nem oranının dengelenmesini öneriyor. Sentetik kıyafetler yerine pamuklu giysilerin tercih edilmesi ve halı üzerinde ayakları sürüyerek yürümekten kaçınılması da elektrik birikimini azaltabiliyor.
Metal kapı koluna doğrudan parmakla dokunmak yerine önce anahtar gibi iletken bir nesneyle temas etmek de ani elektrik boşalmasının hissedilmesini önlemeye yardımcı olabiliyor.
Günlük yaşamda karşılaşılan bu küçük elektrik boşalmaları genellikle zararsız kabul ediliyor. Fakat elektrikli bir cihaza dokunulduğunda sürekli çarpılma hissediliyorsa bunun statik elektrik değil, elektrik tesisatındaki bir arızadan kaynaklanabileceği belirtiliyor.
