ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nın kontrolü üzerine yaşanan gerilim ABD Başkanı Donald Trump'ın emriyle yeniden sıcak çatışmalara dönüştü.
ABD İran'da 160'tan fazla noktayı vururken Devrim Muhafızları Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapadıklarını duyurdu.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Boğaz'ın açık olduğunu iddia etse de MarineTraffic verilerine göre 2 gündür hiçbir gemi Boğaz'dan geçmedi.
Bu inat ise İran için pahalıya patladı. Bender Abbas, Sirik, Kondab, Keşm, Huzestan, Kermanşah ve diğer birçok kentte patlamalar duyuldu.
CENTCOM İran'ın cephaneliklerini vurduklarını açıkladı. Ayrıca İran'ın nükleer tesisleri de hedef alındı.
ABD ise bu saldırılar sırasında ilk kez yeni denizüstü kamikaze insansız araçlarını sahaya sürdü. Bu yeni silahlar İran'daki kıyı hedeflerini vurdu.
Bu saldırılardan kısa süre Devrim Muhafızları Bahreyn, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Ürdün'deki ABD üslerini vurarak karşılık verdi. Bahreyn'de sirenler çalmaya devam ediyor.
ABD üslerinden dumanlar yükseldiği görüldü. İran bazı ABD askerlerinin saldırıdan etkilendiğini öne sürdü. Kuveyt ise ABD'nin saldırılarına katılarak İran'ı hedef aldı.
Ateşkesin sona ermesiyle savaş yeniden, tüm şiddettiyle Körfeze döndü. Piyasalar ise bu duruma ağır tepki verdi. Brent petrol piyasa açılışından bu yana yüzde 5 arttı.
HÜRMÜZ BOĞAZI TAMAMEN KAPALI
Son saldırılardan sonra İran Devrim Muhafızları Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapadıklarını duyurdu. Bu karardan dolayı ABD'den mutabakat zaptını ihlal etmesini gösterdi.
ABD Merkez Komutanlığı CENTCOM ise Hürmü Boğazı'nın açık olduğu yönünde bir bildiri yayınladı ve İran'ın 'kritik Boğaz'ı kontrol etmediğini' duyurdu.
Ancak MarineTraffic verilerine göre Hürmüz Boğazı kapalı. Son 24 saatte Hürmüz Boğazı'ndan transponderı açık hiçbir gemi geçmezken, yola çıkan gemiler geri döndü.
Piyasaları sarsan bu du durum Hürmüz Boğazı'ndaki güvenliğe olan güvenin tamamen yıkılmasına sebep oldu. Taşıma şirketleri yeniden savaşın sonunu beklemeye başladı.
CENTCOM İLK KEZ O SİLAHLARI KULLANDI
Orta Doğu'daki askeri operasyonları yöneten ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), pazar günü İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen uluslararası ticari gemilere yönelik saldırı kapasitesini zayıflatmak amacıyla iki tur saldırı düzenlediğini açıkladı.
CENTCOM, Devrim Muhafızları Ordusu'nun ticari bir gemiye ateş açması ve ABD güçlerinin bir İran seyir füzesi ile İHA'larını engelledikten sonra operasyonu başlattıklarının altını çizdi.
CENTCOM; askeri hava savunma sistemleri, kıyı radar sahaları, füze ve İHA yetenekleri ile küçük teknelerin dahil olduğu onlarca hedefin vurulduğunu aktardı.
Operasyonda savaş uçakları, savaş gemileri, tek yönlü saldırı gerçekleştiren insansız hava araçları ve ilk kez tek yönlü saldırı düzenleyen insansız deniz araçları kullanıldı.
İran devlet medyası, çatışmalardan önce dünyadaki petrol ve doğal gazın beşte birinin taşındığı hayati su yolu üzerinde bulunan Cask ve Keşm bölgelerinde patlamalar meydana geldiğini duyurdu.
Ayrıca İran'ın batısındaki bazı noktalar ile ülkenin merkezinde yer alan Kondab Ağır Su Araştırma Reaktörü'nün bulunduğu Khondab bölgesi de saldırılarda hedef alındı.
KÖRFEZ ÜLKELERİ İRAN'I HEDEF ALDI
İran Devrim Muhafızları Ordusu ise bu saldırılara yanıt olarak gece boyunca misilleme operasyonları yürüttüğünü açıkladı.
Yapılan açıklamada; Ürdün'deki ABD askeri üslerinin, füze depolarının ve yakıt tanklarının vurulduğu; Bahreyn'de bir helikopter tesisi, elektronik harp uçağı ve İHA komuta kontrol merkezinin hedef alındığı belirtildi.
Devrim Muhafızları ayrıca Kuveyt'teki bir ABD karadan karaya füze üssünü vurduklarını, iki HIMARS füze fırlatıcısını ve füze dolu mühimmat depolarını imha ettiklerini bildirerek operasyonların süreceğini ekledi.
ABD üssüne yapılan saldırıların fotoğrafları da yayınlandı. İran, saldırıların zaiyata neden olduğunu öne sürdü ancak detay vermedi.
Bu saldırılara Bahreyn ve Kuveyt'ten karşılık geldi. Kuveyt, HIMARS sistemiyle İran'a doğru füze ateşlerken Bahreyn'de de füze rampalarının İran'a yöneldiği görüldü.
Bu durum, Körfez ülkelerinin ilk kez açıkça İran'ı hedef alması anlamına geliyor. Daha önce Suudi Arabistan ve Katar ABD saldırılarına gizlice katılmış ancak bu kararı duyurmamıştı.-
NE OLMUŞTU?
Hafta sonu yaşanan hareketlilik, cumartesi gecesi ABD'nin İran'daki yaklaşık 140 hedefi vurmasının ardından geldi.
İran da cumartesi günkü saldırılara Ürdün, Umman, Kuveyt, Bahreyn ve Katar'daki hedeflere saldırarak karşılık vermişti.
Cumartesi günkü çatışmalar, İran'ın Güney Kıbrıs bayraklı bir ticari gemiyi vurması ve su yolunu kapatıldığını ilan etmesinin ardından yaşanmıştı.
ABD ordusu ise boğazın yasal geçiş yapan tüm gemilere açık olduğunu savunurken, Başkan Trump pazar günü NBC News'e yaptığı açıklamada boğaz için, "Açık. Dün gece onları ağır şekilde bombaladık" ifadelerini kullandı.
Son çatışmalar, ABD ve İran arasında 17 Haziran'da imzalanan mutabakat zaptını ciddi şekilde sarstı. Söz konusu anlaşma uyarınca Tahran, nükleer program müzakerelerine zaman tanımak amacıyla boğazı ücret talep etmeden yeniden açmayı ve kırılgan ateşkesi 60 gün uzatmayı kabul etmişti.
Ancak son günlerde İran güçlerinin Suudi Arabistan ve Katar'a ait tankerler de dahil olmak üzere boğazdaki gemilere saldırmasıyla ateşkes bozuldu.
ABD geçen hafta salı ve çarşamba günleri de İran'da 160'tan fazla hedefi vurmuştu. Hafta başında ateşkesin bittiğini ilan eden Trump, cuma günü barış görüşmelerine devam etmeyi kabul ettiklerini söylemiş ve Tahran'ın gemi saldırılarını durdurduğunu kamuoyuna açıklamasını talep etmişti.
Trump, cumartesi günkü ticari gemi saldırısından önce müzakerelerde bazı ilerlemeler kaydedildiğini belirtti.
