Türkiye genelinde sayıları 50 bini aşan zincir market şubeleri, raflardaki geleneksel kâğıt etiketleri sökerek yerine Wi-Fi ile merkeze bağlı çalışan dijital etiket altyapılarını kurmaya başladı.
Sektör temsilcilerinin "kâğıt tasarrufu, çevrecilik ve operasyonel kolaylık" gerekçesiyle hayata geçirdiği bu dönüşüm, raftaki fiyat ile kasadaki fiyat uyuşmazlığı gibi tüketici şikâyetlerini teknik olarak sonlandırıyor. Ancak sistemin arka planında yer alan teknik imkânlar, fiyat denetimleri ve tüketici bütçesi açısından yeni tartışmaları da beraberinde getiriyor.
TEK MERKEZDEN SANİYELER İÇİNDE TOPLU FİYAT GÜNCELLEMESİ
Türkiye Gazetesi'nde yer alan habere göre, geleneksel perakendecilik modelinde, bir şubede satılan ortalama 3 bin ila 5 bin arası ürünün etiketinin değiştirilmesi, personel tarafından elle tek tek yapılmaktaydı.
Türkiye genelindeki on binlerce şube düşünüldüğünde bu durum, operasyonel maliyetler ve iş yükü sebebiyle firmaların anlık ya da keyfi fiyat değiştirmesini zorlaştıran yapısal bir bariyer görevi görüyordu.
Elektronik etiket sistemiyle birlikte bu durum tamamen ortadan kalkıyor. Genel merkezdeki tek bir bilgisayardan gönderilen komutla, tüm Türkiye'deki milyonlarca ürünün fiyatı aynı saniyede güncellenebiliyor. Uzmanlar, bu hızın haftalık periyotlar yerine gün içi "mikro-güncellemeleri" (düşük tutarlı ama sık fiyat artışlarını) tetikleyebileceğine dikkat çekiyor.
YAPAY ZEKA DESTEKLİ "DİNAMİK FİYATLANDIRMA" MODELİ
Sistemin en çok tartışılan teknik boyutu, Yapay Zekâ (AI) algoritmalarıyla entegre çalışabilmesi. Mağaza içi yoğunluğu, hava durumunu, alışveriş trendlerini ve tüketici alışkanlıklarını analiz edebilen bu altyapı, havayolu veya ulaşım sektöründe kullanılan "dinamik fiyatlandırma" modelini market raflarına taşıma potansiyeline sahip.
Geliştirilen yazılımlar doğrultusunda; mesai bitimi gibi talebin zirve yaptığı saatlerde temel gıda ürünlerinde, ani hava değişimlerinde mevsimsel ihtiyaç maddelerinde veya sosyal organizasyon saatlerinde ilgili ürün gruplarında sistemin otomatik olarak yukarı yönlü fiyat güncellemesi yapabileceği belirtiliyor.
DENETİM SÜREÇLERİNDE 'KARA KUTU' ÖNERİSİ
Dijital etiketlerin uzaktan saniyeler içinde değiştirilebilmesi, fahiş fiyat denetimlerinin etkinliği konusunda soru işaretleri yaratıyor. Denetim anında fiyatların merkezden hızla mevzuata uygun seviyeye çekilmesi riskine karşı uzmanlar, yasal çerçeve çağrısında bulunuyor. Çözüm olarak, sistemde fiyat değişim geçmişini şeffaf şekilde saklayan dijital bir "kara kutu" yapısının zorunlu kılınması talep ediliyor.
