Merkez Bankası, temel gıda ürünlerindeki yüksek zamların, tarımsal girdi maliyetlerindeki artışlarla üretimden tüketime uzanan zincirin olumsuz koşullarından kaynaklandığını tespit etti. Mutfakta yaşanan pahalılık yüzünden halkın enflasyonla mücadeleye yeterince inanmadığı mesajını veren Merkez Bankası, gıdada zam sağanağına neden olan temel sorunları çözmesi için iktidara çağrı yaptı. Merkez Bankası’nın ‘Gıda Enflasyonunda Arz ve Maliyet Dinamikleri’ çalışmasında, gıda enflasyonunun marttan itibaren yükseliş eğilimine girdiği belirtildi.
MALİYETLER VE 5 NEDEN
Çalışmada gübre, enerji ve hayvan yemi gibi savaşla bağlantısı güçlü kalemlerdeki maliyet artışlarının gıda enflasyonunda etkili olduğu ifade edildi. Bununla birlikte girdi maliyetlerindeki artışın gıda enflasyonunda gözlenen yükselişi açıklamakta tek başına yeterli olmadığını belirleyen Merkez Bankası, zam sağanağının yüksek ‘girdi maliyetleri’ dışında kalan 5 nedenini şöyle sıraladı:
1- Ürün ve bölge bazında arzın zamanlaması. (Üretim planlamasındaki yanlışlıklar ile aracıların ürünü piyasaya zamanında sürmemesi
gibi sorunlar)
2- Üreticiden tüketiciye uzanan zincirdeki fiyat oluşumu. (Fahiş aracı zamları)
3- Depolama ve dağıtım koşulları. (Fire kaybı kaynaklı zamlar)
4- Piyasadaki rekabet. (Aşırı kârları frenleyecek rekabetin olmaması)
5- Fiyatlama. (Tarladan markete, keyfi yüksek fiyatlandırmalar)
