Yüzyıllardır Niagara ve Angel gibi görkemli şelaleler gezginlerin ilgi odağı olurken, okyanus bilimciler yeryüzünün en büyük şelalesinin deniz seviyesinin altında, tamamen görünmez bir noktada olduğunu doğruladı. Danimarka Boğazı akıntısı (Denmark Strait cataract) olarak adlandırılan bu fenomen, suyun yaklaşık 3.500 metre (11.500 fit) derinliğe dökülmesiyle, karadaki en yüksek şelale olan Angel Şelalesi’ni üç kat geride bırakıyor.
OKYANUS TABANINA DOĞRU HIZLA SÜRÜLÜYOR
NOAA Ulusal Okyanus Servisi ve çeşitli okyanus araştırma kurumlarından alınan verilere göre, bu devasa çağlayan karadaki benzerlerinden farklı bir fiziksel süreçle oluşuyor. Şelale, bir nehrin uçurumdan düşmesi yerine, Arktik'in soğuk ve yoğun sularının, Atlantik'in daha sıcak sularıyla karşılaşması sonucu meydana geliyor. İskandinav denizlerinden gelen tuzlu ve soğuk su, daha yoğun olduğu için aşağı çökerek deniz tabanındaki bir sırtın üzerinden okyanus tabanına doğru hızla süzülüyor.
DOĞRUDAN GÖZLEMLENMESİ OLDUKÇA GÜÇ
İngiltere Ulusal Okyanustanoloji Merkezi’nden deniz jeoloğu Mike Clare, şelalenin devasa boyutuna rağmen suyun altında gürleyen bir çağlayan görüntüsü oluşturmadığını belirtti. Clare, akışın daha çok çok büyük bir su kütlesinin eğimli bir yamaçtan aşağı kayması şeklinde gerçekleştiğini ve doğrudan gözlemlenmesinin oldukça güç olduğunu ifade etti.
İKLİM SİSTEMİ İÇİN KRİTİK BİR ÖNEM TAŞIYOR
Danimarka Boğazı akıntısı, saniyede 3 milyon metreküpten fazla su taşıyarak küresel okyanus dolaşım sistemi olan Atlantik Meridyenel Devrilme Dolaşımı’nın (AMOC) en önemli parçalarından birini oluşturuyor. Bu "dev taşıma bandı", gezegen genelinde ısı ve besin maddelerinin dağıtılmasını sağlıyor.
Bilim insanları, iklim değişikliğine bağlı olarak artan deniz suyu sıcaklıklarının ve eriyen buzulların suyun yoğunluğunu etkileyebileceğinden endişe ediyor. 2023 yılında bölgeye sefer düzenleyen Barselona Üniversitesi’nden Prof. Anna Sanchez Vidal, yüzeydeki sakin Arktik koşullarının aksine, derinlerde dünya iklimini etkileyen devasa bir motorun sürekli çalıştığını vurguladı.
