Çek Cumhuriyeti'nin Moravya Karst bölgesinde keşfedilen bir ağaç, bilim dünyasında şaşkınlık yarattı. Normalde bir bitkinin hayatta kalması için yeşil pigment (klorofil) ve fotosentez şarttır. Ancak bu kayın ağacı, doğuştan bir "albino." Rengi soluk beyaz, tek bir yeşil yaprağı yok ve güneşten enerji üretemiyor.
Bilimsel kurallara göre çoktan kurumuş olması gereken bu ağaç, yaklaşık 30 yıldır ormanda büyümeye devam ediyor.
MOTORSUZ BİR ARABA GİBİ
Çek Cumhuriyeti Bilimler Akademisi'nden botanikçi Tomáš Figura, durumu şöyle özetliyor:
"Klorofili olmayan bir bitki, motorsuz bir araba gibidir. Kendi başına gidemez. Eğer ilerliyorsa, birileri onu itiyor demektir." Peki, bu ağacı kim besliyor?
ORMANIN "SERUMLA YAŞAYAN" HASTASI
Bilim insanları bu gizemi çözmek için ağacı inceledi ve hayatta kalma stratejisini "Serum takılı bir hastaya" benzetti. Ağaç kendi besinini üretemediği için, ihtiyaç duyduğu şekeri ve enerjiyi yeraltından, komşu ağaçlardan alıyor. Bunun iki yolu var:
Kök Kaynaşması: Kökleri fiziksel olarak yanındaki sağlıklı ağacın köklerine bağlanmış durumda.
Mantar Ağı (Wood Wide Web): Toprak altındaki mikorizal mantarlar, sağlıklı ağaçlardan aldıkları besini bu "muhtaç" ağaca taşıyor.
KIRILGAN VE TATLI
Bu asalak yaşam tarzının bedelleri de var. Albino ağaç, normal bir kayın ağacından çok farklı özelliklere sahip:
Çok Kırılgan: Dokuları hassas, yaprakları yumuşak.
Savunmasız: Enerjisini savunmaya harcamadığı için böceklere karşı açık hedef.
Şeker Deposu: Glikoz ve fruktoz dolu olduğu için böcekler ve hayvanlar için çok çekici.
Kısa Ömürlü Yapraklar: Büyüme mevsimi diğer ağaçlardan çok daha kısa.
TEK BİR AĞAÇ, BÜYÜK BİR DERS
Bu keşif, ormanların sadece yan yana duran ağaçlardan ibaret olmadığını kanıtlıyor. Orman, yeraltındaki devasa ağlarla birbirine bağlı, zayıf üyelerin güçlüler tarafından beslendiği dev bir organizma gibi çalışıyor.
Bilim insanları, ağaca zarar vermemek için şimdilik invaziv olmayan testler yapıyor. Kesin sonuç, ağaç doğal yollarla öldüğünde köklerinin incelenmesiyle ortaya çıkacak.
