Şehirler arası otobüs biletine yüzlerce lira verdiğimiz, saatlerce yollarda yorulduğumuz günler geride kalıyor.
Havacılık dünyasında dün sessiz sedasız yaşanan bir devrim, çok yakında Dünya'daki seyahat alışkanlıklarını kökten değiştirecek.
Dünyanın en büyük elektrikli uçağı ilk uçuşunu yaptı ve havada kaldığı yarım saat boyunca sadece 5 dolar (yaklaşık 240 TL) elektrik harcadı. Evet, yanlış duymadınız: Koca bir uçağın uçma maliyeti sadece bir depo motosiklet yakıtı kadar.
Heart Aerospace tarafından geliştirilen X1 prototipi, ABD'de ilk uçuşunu başarıyla gerçekleştirdi. 23 metreden uzun gövdesi ve yaklaşık 32 metrelik kanat açıklığıyla şimdiye kadar uçan en büyük bataryalı elektrikli uçak olduğu belirtilen X1, 27 dakikalık test uçuşunda yaklaşık 5 dolarlık elektrik tüketti.
X1, 12 Ağustos'ta New York eyaletinin kuzeyindeki Plattsburgh Uluslararası Havalimanı'ndan havalandı. Pilot eşliğinde ancak yolcusuz gerçekleştirilen test uçuşunda uçak yaklaşık 335 metre yüksekliğe ulaştı.
Test sırasında tamamen elektrikli tahrik sistemi 1 megavatın üzerinde güç üretti. Uçuşta taksi, kalkış, tırmanış, manevra ve iniş aşamaları test edildi.
X1'in kanat açıklığı yaklaşık 32 metre, uzunluğu ise yaklaşık 23 metre. Maksimum kalkış ağırlığı 11,3 tonun üzerinde olan uçak, Heart Aerospace tarafından şimdiye kadar uçuş gerçekleştiren en büyük tamamen elektrikli uçak olarak tanımlanıyor.
Asıl hedef 30 koltuklu hibrit uçak
X1'in amacı ticari bir yolcu uçağı olarak hizmet vermek değil. Prototip, şirketin geliştirdiği 30 koltuklu hibrit-elektrikli bölgesel yolcu uçağı ES-30'un teknolojilerini test etmek için kullanılıyor.
Şirket, X1 üzerinden elektrikli tahrik sistemi, aerodinamik yapı, mühendislik süreçleri ve uçuş performansını doğrulamayı hedefliyor. ES-30'un ise 2031 yılına kadar sertifikalandırılması planlanıyor.
İlk uçuş, ABD Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) deneysel kategori kapsamında verdiği özel uçuşa elverişlilik sertifikasıyla gerçekleştirildi.
Testin en çok dikkat çeken ayrıntılarından biri ise enerji tüketimi oldu. Heart Aerospace, 27 dakikalık uçuş sırasında yaklaşık 5 dolarlık elektrik harcandığını açıkladı.
Bu rakamı doğrudan ticari uçuş maliyeti olarak değerlendirmek mümkün değil. Söz konusu tutar yalnızca uçuş sırasında tüketilen elektrik için geçerli. Mürettebat, havaalanı ücretleri, bakım, sigorta ve bataryaların kullanım ömrü gibi diğer işletme giderleri bu hesaba dahil değil.
Neden tamamen elektrikli değil?
Elektrikli uçakların önündeki en büyük sorunlardan biri bataryaların ağırlığı. Uçuş sırasında yakıt tüketildikçe uçağın ağırlığı azalırken, bataryalar enerji kaybettiklerinde bile ağırlıklarını koruyor.
Daha uzun menzil elde etmek için daha büyük bataryalara ihtiyaç duyulması ise uçağın toplam ağırlığını artırıyor. Bu da uçuş için daha fazla enerji gerektirdiğinden bir kısır döngü oluşturuyor.
Heart Aerospace bu nedenle tamamen elektrikli uçak yerine hibrit bir sistem üzerinde çalışıyor.
ES-30'da elektrik motorları, havacılık yakıtıyla çalışan geleneksel turboprop motorlarla birlikte kullanılacak. Uçak yalnızca elektrikli tahrikle yaklaşık 200 kilometre menzile ulaşabilecek. Geleneksel motorların devreye girmesiyle menzil yaklaşık 800 kilometreye çıkacak.
Bu fark, uçağın ticari kullanım alanını da önemli ölçüde genişletiyor. Yaklaşık 200 kilometrelik tamamen elektrikli menzil, uçağı daha kısa bölgesel rotalarla sınırlandırırken 800 kilometrelik hibrit menzil, orta ölçekli şehirler ve ikincil havalimanları arasında daha uzun bağlantıların kurulmasına imkan sağlayabilir.
X1'in ilk uçuşu bu nedenle yalnızca bir elektrikli uçağın havalanmasından ibaret değil. Prototip, daha uzun menzilli ve ticari kullanıma uygun hibrit-elektrikli bölgesel uçakların geliştirilmesi için önemli bir teknoloji testi niteliği taşıyor.
