Kivu Gölü'nün derin ve yüzeye yakın su katmanları birbirinden büyük ölçüde ayrı kalıyor. Bu yapı, karbondioksit ve metanın hidrojen sülfürle birlikte derin sularda birikmesine imkan tanıyor. Araştırmacılar, gazların büyük miktarda ve ani şekilde açığa çıkabileceği limnik patlama ihtimalini inceliyor.
GÖL NASIL PATLAYABİLİR?
Araştırmacılara göre gölün gaz doygunluğunun kritik seviyeye ulaşması tek risk değil. Güçlü bir deprem veya büyük bir lav akıntısı gibi dış etkenlerin de derin sulardaki dengenin bozulmasında rol oynayabileceği değerlendiriliyor. Kivu Gölü'nün yakınında 2 aktif volkan bulunuyor. Böyle bir durumda derinliklerde çözünmüş halde bulunan gazların hızla yüzeye çıkması ve atmosfere yayılması ihtimali üzerinde duruluyor. Ancak bunun ne zaman veya gerçekleşip gerçekleşmeyeceği konusunda kesin bir öngörü bulunmuyor.
BENZERİ 1986'DA BİNLERCE CAN ALDI
Dünyada Kivu'ya benzer özellikleri bulunan göller arasında Kamerun'daki Nyos ve Monoun gölleri yer alıyor. Her iki gölde de son 50 yıl içerisinde limnik patlamalar meydana geldi. Nyos Gölü'nde 1986'da gerçekleşen gaz salımında yaklaşık 2 bin kişi hayatını kaybetti ve 4 köy etkilendi. Kivu Gölü ise Nyos'tan yaklaşık 50 kat daha uzun ve 2 kat daha derin olması nedeniyle araştırmacılar tarafından yakından takip ediliyor.
GÖLÜN ALTINDAKİ METANDAN ELEKTRİK ÜRETİLİYOR
Ruanda, Kivu Gölü'ndeki metanın çıkarılarak elektrik üretiminde kullanılmasına izin verdi. KivuWatt tesisi derinliklerden gaz yüklü suyu yüzeye çekiyor, metan ile karbondioksiti ayırıyor ve gazı alınmış suyu yeniden göle bırakıyor. Tesisin Ruanda elektrik şebekesine 26 MW güç sağladığı, sonraki aşamada kapasitenin 100 MW'ın üzerine çıkarılmasının planlandığı belirtiliyor. Ancak gaz çıkarma işlemlerinin göldeki doğal denge üzerindeki etkisi konusunda uzmanlar arasında farklı değerlendirmeler bulunuyor.
METAN ÇIKARILMASI RİSKİ ARTIRIYOR MU?
Bazı uzmanlar gazı alınmış suyun yeniden göle bırakılmasının dikey su hareketlerini etkileyebileceğini ve üretimin büyümesi halinde riski artırabileceğini savunuyor. İsviçre Su ve Çevre Araştırma Enstitüsü'nden Martin Schmid ise mevcut çalışmaların tüm gölün davranışını önemli ölçüde değiştirecek büyüklükte olmadığını değerlendiriyor. Hydragas Energy'den Philip Morkel ise üretimin genişletilmesinin riski artırabileceğini öne sürüyor. Bu nedenle gölden enerji üretiminin güvenliği konusunda uzmanlar arasında görüş ayrılığı devam ediyor.
ZEHİRLİ GAZ BULUTU NE KADAR TEHLİKELİ?
Morkel'in değerlendirmesine göre büyük ölçekli bir gaz salımı meydana gelmesi halinde göl üzerinde günlerce, hatta haftalarca kalabilecek bir gaz bulutu oluşabilir. Morkel, bu bulutun içerisinde bulunan bir kişinin 1 dakika içinde hayatını kaybedebileceğini belirtiyor. Kivu Gölü'nün çevresinde milyonlarca insanın yaşaması, olası bir limnik patlamanın etkilerine ilişkin endişelerin temel nedenlerinden birini oluşturuyor.
