Hürmüz Boğazı'nda yaşanan kriz, küresel enerji piyasalarında etkisini sürdürüyor. Petrol fiyatlarındaki yükseliş ekonomiler üzerinde baskı yaratırken, boğazın kapalı olması nedeniyle Ortadoğu'da üretilen petrolün önemli bir bölümü uluslararası piyasalara ulaştırılamıyor. Özellikle Kuveyt, Irak, Bahreyn ve Katar'da depolama kapasitesinin dolması nedeniyle bazı rafinerilerde üretim durdu.
ARZ KAYBI AZALSA DA SORUN SÜRÜYOR
Ekonomim'den Barış Sedef'in haberine göre, krizin ilk günlerinde günlük 20-21 milyon varil seviyesine ulaşan arz kesintisi, alternatif güzergahlar ve yeni tedarik kaynaklarının devreye girmesiyle 10-12 milyon varile kadar geriledi. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri alternatif ihracat rotalarıyla piyasaya petrol sunmaya devam ederken, en büyük arz sıkıntısının Kuveyt, Irak, Bahreyn ve Katar'da yaşandığı ifade ediliyor.
"ENERJİ PİYASALARININ 11 EYLÜL'Ü"
Enerji Uzmanı Altuğ Karataş, Hürmüz krizini enerji piyasaları açısından "11 Eylül" olarak nitelendirdi. Krizin ilk aşamada ciddi bir arz şokuna yol açtığını belirten Karataş, daha sonra birçok ülkenin alternatif enerji kaynaklarına yöneldiğini ve yeni çözümler geliştirdiğini söyledi.
Karataş, Rus petrolüne yönelik ambargoların kaldırılması ve alternatif enerji yatırımlarının artmasının piyasadaki baskıyı kısmen azalttığını ifade etti. Uluslararası Enerji Ajansı'nın şimdiye kadar yaklaşık 400 milyon varil petrolü piyasaya sürdüğünü belirten Karataş, Ortadoğu'daki stokların da piyasaya dönmesi halinde fiyatlarda dengelenme yaşanabileceğini kaydetti.
ABD VE RUSYA KAZANÇLI ÇIKTI
Karataş'a göre krizden ekonomik anlamda en fazla fayda sağlayan ülkeler ABD ve Rusya oldu. ABD'nin petrol ve LNG ihracatını artırdığına dikkat çeken Karataş, Rusya'nın da ambargoların gevşetilmesiyle ihracatını artırma imkanı bulduğunu söyledi.
Buna karşılık Irak, Kuveyt, Bahreyn ve Katar'ın ürettikleri petrolü ihraç edememesi nedeniyle depoların dolduğunu belirten Karataş, depolama kapasitesinin yetersiz kalması sonucu bazı rafinerilerde üretimin durdurulduğunu ifade etti.
PETROL İÇİN 50 DOLAR SENARYOSU
Petrol fiyatlarının bir süre daha yüksek seyretmesini beklediğini söyleyen Karataş, Hürmüz Boğazı'nda geçişlerin yeniden normalleşmesi ve rafinerilerin tam kapasite çalışmaya başlaması halinde fiyatlarda sert bir geri çekilmenin mümkün olduğunu belirtti.
Karataş, en iyimser senaryoda petrol fiyatlarının yeniden 50 dolar seviyelerine kadar gerileyebileceğini değerlendirdi.
AVRUPA'DA JET YAKITI ENDİŞESİ
Krizin etkilerinin yalnızca ham petrol piyasasıyla sınırlı kalmadığını vurgulayan Karataş, Avrupa'da jet yakıtı tedarikinde de ciddi sorunlar yaşandığını söyledi.
Petrolün yaklaşık yüzde 10 ila 15'inin jet yakıtı üretiminde kullanıldığını hatırlatan Karataş, Avrupa'nın bu alanda büyük ölçüde Ortadoğu'ya bağımlı olduğunu belirtti. Bölgedeki arz sıkıntısı nedeniyle bazı uçuşların iptal edildiğini ve alternatif rotaların devreye alındığını ifade eden Karataş, Avrupa'da jet yakıtı krizinin önümüzdeki dönemde de devam edebileceği uyarısında bulundu.
