Teknolojinin gelişmesiyle birlikte banka hesaplarını akıllı telefonlar üzerinden takip etmek günlük hayatın sıradan bir parçası haline geldi. FBF-Ifop tarafından yapılan bir araştırmaya göre, Fransa'da yaşayanların %79'u en az bir mobil bankacılık uygulaması kullanıyor ve her iki kullanıcıdan biri hesabını her gün kontrol ediyor. Uzmanlar, bütçe yönetimi veya işlem takibi gibi amaçlarla yapılan kontrolleri sağlıklı bir refleks olarak değerlendirirken, hedef gözetmeksizin yapılan sık kontrollerin farklı bir duruma işaret ettiğini belirtti.
REFLEKS HALİNE GELİYOR
Uygulamaları gün içinde defalarca açan kullanıcılar, bu eylemi çoğunlukla farkında olmadan ve belirli bir amaç taşımadan gerçekleştirdiklerini ifade etti. 27 yaşındaki web içerik yazarı Amandine, farklı finans ve yatırım uygulamaları arasında gün içinde sürekli geçiş yaptığını ve bunu hiçbir neden yokken bir refleks olarak tekrarladığını belirtti. Benzer şekilde 24 yaşındaki bir üniversite öğrencisi de hesapta hiçbir hareket olmadığını bildiği halde uygulamayı neden açtığını sorguladığını dile getirdi.
İÇSEL HUZURU YATIŞTIRIYOR
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Psikolog ve Koç Boris Charpentier, bu davranışın sorunlu olup olmadığını belirleyen temel unsurun kontrol sıklığı değil, eylemin psikolojik işlevi olduğunu vurguladı. Charpentier, bir kullanıcının beklediği bir transfer nedeniyle hesabına bakması ile içsel bir huzursuzluğu yatıştırmak için bakması arasında büyük bir fark olduğunu ifade etti.
Uzmana göre, somut bir finansal karar alma ihtiyacı dışındaki kontroller şu özelliklerle öne çıkıyor: Hesaba erişim engellendiğinde veya bakılamadığında gerginlik hissedilmesi, herhangi bir yeni işlem olmadığı bilinmesine rağmen bilginin defalarca doğrulanması, finansal yönetimden ziyade, arka plandaki bir endişeyi anlık olarak hafifletme arayışı.
"ANLIK RAHATLAMA DÖNGÜSÜ BESLİYOR"
Psikolog Charpentier, bu durumun davranışçı psikolojideki kontrol mekanizmalarıyla benzerlik taşıdığını belirtti. Kişinin internette sürekli hastalık belirtisi araması veya kilitli bir kapıyı defalarca kontrol etmesiyle aynı mantığın işlediğini ifade eden uzman, anlık rahatlama hissinin kişide korunduğu algısı yarattığını, ancak uzun vadede bu döngüyü daha da beslediğini aktardı.
AŞIRI TETİKTE OLMA HALİ
Geçmişte hesap özetlerinin dönemsel olarak görülebildiğini, günümüzde ise 7/24 erişim imkanı bulunduğunu hatırlatan Charpentier, mobil uygulamaların sosyal medya platformlarına benzer şekilde anlık bildirim ve güncellemelerle dikkat mekanizmalarını tetiklediğini söyledi. Bu durumun, kaygılı bireylerde parayla ilgili bir "aşırı tetikte olma" (hipervigilans) durumu yaratabileceğine dikkat çekildi.
Uzmanlar, bu refleksin günlük yaşamı olumsuz etkilemeye başlaması, zihni sürekli meşgul etmesi veya engellendiğinde huzursuzluk yaratması durumunda, bu döngüden çıkabilmek için profesyonel bir destek alınmasının faydalı olabileceğini belirtti.
