Birinin soğuk davranması, kırıcı bir yorum yapması ya da mesajınıza yanıt vermemesi bütün gününüzü mahvedebilir. Tek bir söz veya davranış, kendinizi sorgulamanıza ve neyi yanlış yaptığınızı düşünerek saatler geçirmenize neden olabilir. Oysa psikoterapist Michelle P. Majdenberg'e göre başkalarının her tepkisi bizimle ilgili değil. Başkalarının davranışlarını kişisel algılamayı bırakmak, eleştiri ve reddedilmeyle daha kolay başa çıkmamızı sağlarken ruhsal dengemizi de koruyor.
Psychology Today dergisinde yayımlanan makalesinde bu konuya değinen psikolog ve psikoterapist Majdenberg, sosyal reddedilmenin çoğu zaman geçmiş deneyimlerimiz, güvensizliklerimiz ve kabul görme ihtiyacımızla bağlantılı olduğunu belirtiyor. Bilimsel araştırmalar da sosyal reddedilme hissinin beyinde fiziksel acıyla ilişkili mekanizmaları harekete geçirebildiğini gösteriyor. Bu nedenle birinin olumsuz tepkisi, düşündüğümüzden çok daha fazla canımızı yakabiliyor.
Başkalarının davranışları karşısında kendimizi sürekli sorgulamak zorunda değiliz. Majdenberg, eleştiri ve reddedilmeyi kişisel değerimizden bağımsız değerlendirebilmemiz için sekiz önemli noktaya dikkat çekiyor.
1. Herkes sizi sevmek zorunda değil
Nasıl tanıştığımız herkesi sevmiyorsak herkesin de bizi sevmesini bekleyemeyiz. İnsanların tercihleri; kişiliklerine, değerlerine, geçmiş deneyimlerine ve beklentilerine göre değişir.
Buna rağmen biri bizi kabul etmediğinde çoğu zaman sorunu kendimizde ararız. Başkalarının bizi değerli bulmasını kendi değerimizin ölçüsü haline getiririz. Oysa birinin bizi sevip sevmemesi, nasıl bir insan olduğumuzu belirlemez.
Majdenberg'e göre bu düşünce biçimini değiştirmek mümkün. Başkalarının ilk tercihi olmayabiliriz ancak bu, değerimizden hiçbir şey eksiltmez.
2. Başkalarının ne düşündüğünü bilemezsiniz
Bir arkadaşınız mesajınıza yanıt vermediğinde ya da biri size mesafeli davrandığında zihniniz hemen olumsuz senaryolar üretmeye başlayabilir. "Acaba yanlış bir şey mi söyledim?" veya "Artık beni sevmiyor mu?" gibi sorular, ortada kesin bir bilgi yokken kendinizi suçlamanıza neden olabilir.
Majdenberg, bu noktada varsayımlarımızı gerçeklerle karıştırdığımıza dikkat çekiyor. Beynimiz, başkalarının davranışlarını çoğu zaman geçmiş deneyimlerimize ve korkularımıza göre yorumluyor.
Bu nedenle hemen sonuca varmak yerine kendinize iki soru sorun: Gerçekten ne biliyorum, neyi sadece tahmin ediyorum? Karşımdaki kişinin böyle davranmasının başka bir nedeni olabilir mi?
3. Eleştiri, karşınızdaki kişinin iç dünyasını da yansıtabilir
Birinin sert sözleri veya kırıcı tavırları her zaman sizinle ilgili olmayabilir. Öfkeli, mutsuz ya da kendine güvensiz bir kişi, yaşadığı duyguları başkalarına yönelik eleştirilerle dışa vurabilir.
Psikolojide "yansıtma" olarak adlandırılan bu mekanizma, kişinin kendi içinde kabul etmekte zorlandığı duygu ve özellikleri başkalarına atfetmesiyle ortaya çıkar. Örneğin kendine güvenmeyen biri, çevresindeki insanları sürekli eleştirebilir.
Elbette bu durum her eleştirinin haksız olduğu anlamına gelmez. Ancak birinin sizi eleştirme biçiminin, kendi iç dünyasındaki sorunlardan da etkilenebileceğini unutmamak gerekir.
4. Başkalarının olumsuz duygularını üzerinize almayın
Bazen karşımızdaki kişinin gerginliği, öfkesi veya mutsuzluğu kısa sürede bizi de etkisi altına alır. Onun kötü ruh haliyle karşılaşınca kendimizi huzursuz hissetmeye başlarız.
Bu durum, insanların birbirlerinin duygularından bilinçsizce etkilenmesiyle açıklanan "duygusal bulaşma" olgusuyla ilişkilidir.
Majdenberg'e göre başkalarının duygularını anlamak için aynı duyguları yaşamak zorunda değiliz. Empati kurarken karşımızdaki kişinin hissettikleriyle kendi duygularımızı birbirinden ayırmayı öğrenmeliyiz. Böylece anlayış gösterebilir ancak başkasının öfkesini veya üzüntüsünü kendi yükümüz haline getirmeyiz.
5. Her kötü ruh halinin nedeni siz değilsiniz
Birinin aniden sessizleşmesi, gergin davranması veya eskisi kadar iletişim kurmaması, çoğu zaman kendimizde bir hata aramamıza neden olur. Oysa karşımızdaki kişi iş stresi, yorgunluk, ailevi sorunlar veya kişisel sıkıntılar yaşıyor olabilir.
Başkasının ruh halinden hemen kendimizi sorumlu tutmak yerine duruma anlamaya çalışarak yaklaşmak daha sağlıklıdır.
Bunun için "Bir şey mi oldu?", "Canını sıkan bir durum mu var?" gibi basit sorular sormak yeterli olabilir. Böylece varsayımlarla hareket etmek yerine karşılıklı iletişime fırsat tanıyabilirsiniz.
6. Reddedilmek, değerinizi azaltmaz
İnsanların kabul görme ve bir gruba ait olma ihtiyacı oldukça güçlüdür. Bu nedenle bir ilişkide, arkadaşlıkta veya iş başvurusunda reddedilmek derin bir hayal kırıklığı yaratabilir.
Ancak Majdenberg, reddedilmenin her zaman kişisel bir başarısızlık olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor. Bazen insanların beklentileri uyuşmaz, ihtiyaçları farklıdır veya koşullar doğru değildir.
Her reddedilmeyi önlemek mümkün olmayabilir. Önemli olan, başkalarının verdiği kararları kendi değerinizin bir göstergesi olarak görmemektir.
7. Başkalarının tepkilerinden ders çıkarabilirsiniz
Başkalarının eleştirileri ve tepkileri her zaman görmezden gelinmesi gereken durumlar değildir. Bazen bu tepkiler, kendi davranışlarımızı ve ilişkilerimizi daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir.
Duygusal olgunluk, gerektiğinde kendi hatalarımızı kabul etmeyi, karşımızdaki kişinin bakış açısını dinlemeyi ve davranışlarımızı gözden geçirmeyi gerektirir.
Buradaki amaç kimin haklı olduğunu kanıtlamak değil, yaşananlardan ders çıkararak daha sağlıklı ilişkiler kurabilmektir. Ancak bunu yaparken başkalarının her düşüncesini doğru kabul etmek veya kendimizi sürekli değiştirmeye çalışmak da doğru değildir.
8. Duygusal enerjinizi tüketen düşüncelere takılıp kalmayın
Geçmişte yaşanan bir konuşmayı tekrar tekrar düşünmek, farklı ne söyleyebileceğinizi sorgulamak veya birinin neden kaba davrandığını anlamaya çalışmak zihinsel olarak yorucudur.
Psikolojide "ruminasyon" olarak adlandırılan bu durum, kişinin olumsuz düşünceler üzerinde sürekli dönüp durması anlamına gelir. Üstelik bu düşünceler, yaşanan olayın kendisinden çok daha uzun süre zihnimizi meşgul edebilir.
Majdenberg, bu döngüye girdiğimizi fark ettiğimizde dikkatimizi kontrol edebileceğimiz alanlara yöneltmemizi öneriyor. Başkalarının davranışlarını değiştiremeyiz ancak kendi düşüncelerimizi, tepkilerimizi ve kişisel sınırlarımızı belirleyebiliriz.
GERÇEK DUYGUSAL ÖZGÜRLÜK BAŞKALARININ DAVRANIŞLARINA BAĞLI DEĞİL
Psikoterapist Michelle P. Majdenberg'e göre duygusal özgürlük, kendimizi güvende ve değerli hissetmek için başkalarının farklı davranmasına ihtiyaç duymadığımızda başlıyor.
Majdenberg, duygusal tepkilerimizin yalnızca başkalarının davranışlarından değil, kendi hassasiyetlerimizden ve geçmiş deneyimlerimizden de etkilendiğini vurguluyor. Bu gerçeği kabul etmek, hem başkalarıyla ilişkilerimizi hem de kendimize bakışımızı değiştirebilir.
