Bir restoranda masaya oturduğunuz an, garsonunuzun sadece ne yiyeceğinizi değil, aynı zamanda çocukluğunuzda ailenizin maddi durumunu, sosyal sınıfınızı ve parayla olan psikolojik ilişkinizi de bir çırpıda okuyabildiğini biliyor muydunuz?
Basit bir akşam yemeği siparişi, aslında yıllar içinde şekillenmiş finansal alışkanlıklarımızın ve sosyal sınıfımızın bilinçdışı bir dışavurumudur. Garsonlar, müşterilerini yargılamak için değil, onlara en iyi hizmeti sunabilmek için bu küçük ipuçlarını okumakta ustalaşmışlardır. İlginç olan ise, bir kişinin maddi durumu (sonradan zengin olsa bile) değişse de, çocuklukta kodlanan bu reflekslerin masada her zaman kendini belli etmesidir.
İşte hizmet sektörü profesyonellerinin gözünden, cüzdanınızın geçmişini ele veren 8 bilinçdışı restoran alışkanlığı:
1. Gözlerin menüdeki ilk durağı (sağ sütun)
Menüyü açar açmaz gözleri otomatik olarak sağ tarafa, yani fiyatlara kayar. Bütçeye neyin uygun olduğunu zihinlerinde hesapladıktan sonra sol taraftaki yemek isimlerine odaklanırlar. Bu, yıllarca süren bütçe planlamasının silinmez bir refleksidir.
Fiyat sütunu onlar için sadece bir detaydır. Menüyü doğrudan iştahlarına ve tercihlerine göre (sol taraftan) okumaya başlarlar.
2. Açılış içeceği: "Herkese su lütfen"
Masaya oturur oturmaz ilk verilen siparişin otomatik olarak "su" olması, parayı idareli kullanmayı öğrenmiş bir zihnin işaretidir. İçecekler (kolalar, kokteyller) lüks sayılır ve ancak menüdeki yemek fiyatları görüldükten sonra duruma göre sipariş edilebilir.
İçecekleri yemek deneyiminin doğal bir parçası olarak görürler ve masaya oturur oturmaz (fiyatlara bakmadan) içki veya özel içecek siparişlerini verirler.
3. Porsiyon dedektifliği: "Bu doyurur mu?"
"Bu salata tek başına doyurucu mu?" veya "Ana yemek ne kadar büyük?" gibi sorular, paranın karşılığını tam olarak alma ve "masadan aç kalkmama" endişesinden kaynaklanır. Bu kişiler genellikle mezeleri birleştirip ana yemeğe dönüştürme konusunda uzmandır.
Varlıklı kişilerin bir restorandan aç ayrılma veya ödenen paranın karşılığını "kalori/doygunluk" olarak alma gibi bir endişeleri hiç olmamıştır.
4. Menüyü değiştirme (modifikasyon) cesareti
Zenginler sos ayrı gelsin, kruton olmasın, avokado sadece olgunsa eklensin." Restoranın kendi konforları için var olduğuna inanarak büyüdükleri için menüyü kendilerine göre şekillendirmekte çok rahattırlar.
İşçi sınıfı kimseye yük olmak istemez. Sevmedikleri bir malzeme (örneğin domates) varsa, garsona çıkarmasını söylemek yerine sessizce kendi tabaklarında kenara ayırırlar.
Yeni zengin olmaya başlayanlar ise kazandıkları yeni statüyü kanıtlamak için aşırı ve genellikle mutfak mantığına uymayan tuhaf değişiklikler talep ederler.
5. Sürpriz hesaplara verilen tepki
Mütevazı geçmişse sahip olanlar yan salata fiyata dahil değil miydi?" Bu soru sorulurken yaşanan o anlık yüz ifadesi, gizli panik ve zihinsel yeniden hesaplama, bugün o parayı rahatça ödeyebilecek durumda olsalar bile, "özenle yönetilen beklentilerin ihlal edilmesinden" kaynaklanan derin bir strestir.
Varlıklı geçmişe sahip olanlar sürpriz ekstralar karşısında en fazla hafif bir rahatsızlık duyar ve konuyu anında kapatır.
6. "Özel Gün" derginliği
Varlıklı kişiler özel bir kutlama yemeği, onlar için sadece günlük restoran rutinlerinin biraz daha pahalı bir şarapla süslenmiş halidir.
İşçi sınıfı geçmişi olanlar "İyi bir restorana" gitmek haftalarca planlanır. Menüdeki yabancı kelimeleri telaffuz ederken yaşanan gerginlik, çok şık giyinme çabası ve harcanan paraya "değmesi" için hissedilen baskı, garsonlar tarafından hemen fark edilir.
7. Garsonla kurulan iletişim (sınıfın aynası)
Zenginler kibar ama mesafeli bir profesyonellik sergilerler. Sınırlar çok nettir.
İşçi sınıfı kökenliler göz teması kurarlar, sürekli "lütfen ve teşekkür ederim" derler ve yemek bittiğinde masayı toparlamaya (tabakları üst üste dizmeye) otomatik olarak yardım ederler. Mutfak yoğun olduğunda gecikmeleri en çok onlar anlayışla karşılar.
8. Artan yemeklerle imtihan
Mütevazı geçmişe sahip olanlar kalan yemeği mutlaka paket yaptırırlar. Bu sadece israf karşıtlığı değil; o yarım porsiyonun parasının zaten ödenmiş olduğu ve yarınki öğle yemeğini kurtaracağı bilincidir.
Maddi imkanı geniş olanlar lüks bir mekandan paket yaptırmayı görgüsüzlük veya "ihtiyaç belirtisi" olarak kodladıkları için, dünya kadar yemeği masada bırakıp kalkmakta hiçbir beis görmezler.
İnsanı bir ekonomik sınıftan alıp çok daha zengin bir hayata taşıyabilirsiniz; ancak çocuklukta beynimize kazınan o finansal kodlar, bir akşam yemeği masasında her zaman kendini belli edecektir.
