Çin, Dünya'yı olası asteroid tehditlerine karşı korumaya yönelik ilk gezegen savunma görevinde şimdiye kadarki en iddialı uzay testlerinden birine hazırlanıyor.
Hakem değerlendirme sürecindeki yeni bir bilimsel makaleye göre ülke, 2029 veya 2030 yılında bir uzay aracını saniyede 9 kilometreyi aşan hızla bir asteroide çarptırmayı planlıyor. Bu hız, deniz seviyesindeki ses hızının yaklaşık 26 katına denk geliyor ve NASA'nın 2022'de gerçekleştirdiği DART görevindeki çarpma hızından yaklaşık yüzde 50 daha yüksek.
Çin Ulusal Uzay İdaresi'nde gezegen savunmasından sorumlu baş bilim insanı Li Mingtao liderliğindeki ekip tarafından hazırlanan çalışmaya göre, görevin amacı yalnızca bir asteroide çarpmak değil; aynı zamanda Dünya'ya göre Güneş etrafındaki yörüngesini doğrudan değiştirmek ve gerekirse yapısını parçalayabilecek bir savunma yöntemini test etmek.
Görev 4 temel hedef üzerine kurulu
Bu yaklaşım, NASA'nın Çift Asteroit Yönlendirme Testi (DART) görevinden önemli bir fark taşıyor. DART, bir asteroidin yörüngesini başka bir asteroid etrafında küçük ölçüde değiştirmeyi başarmıştı. Çin'in planladığı görev ise gerçek bir gezegen savunması senaryosunu simüle ederek, Dünya'yı tehdit edebilecek bir gökcisminin yörüngesini doğrudan değiştirmeyi hedefliyor.
Araştırmacılar, görevin dört temel hedef üzerine kurulduğunu belirtiyor: Asteroide yüksek hassasiyetle isabet etmek, yörüngesini başarıyla değiştirmek, çarpmanın etkilerini ayrıntılı biçimde ölçmek ve gerçekleştirilen müdahalenin Dünya için herhangi bir risk oluşturmadığını doğrulamak.
Tek parça bir kaya olduğu düşünülüyor
Görevin hedefinde, 2015 yılında keşfedilen ve "2015 XF261" olarak adlandırılan Dünya'ya yakın bir asteroid bulunuyor. Yaklaşık 30 metre çapında olduğu tahmin edilen asteroid hakkında bugüne kadar oldukça sınırlı bilgi elde edildi. Bilim insanları, cismin şimdiye kadar yalnızca 74 kez gözlemlendiğini, dönüş yönü ve yapısının ise hâlâ kesin olarak bilinmediğini belirtiyor. Mevcut verilere göre asteroidin gevşek kaya parçalarından oluşan bir "moloz yığını" yerine, büyük olasılıkla tek parça ve yüksek dayanımlı kayalık bir yapı olduğu düşünülüyor.
Plan kapsamında aynı anda iki uzay aracı fırlatılacak. Dünya'dan ayrıldıktan kısa süre sonra yollarını ayıracak araçlardan biri doğrudan asteroide yönelerek çarpışmayı gerçekleştirecek. Diğer gözlem aracı ise Venüs'ün kütle çekiminden yararlanacağı daha uzun bir rota izleyerek hedefe ulaşacak ve çarpışma öncesi ile sonrasındaki tüm süreci ayrıntılı şekilde inceleyecek.
Çarpışma anı gerçek zamanlı kaydedilecek
Çarpışmadan hemen önce küçük bir gözlem sondası bırakılarak çarpma anı gerçek zamanlı olarak kaydedilecek. Ardından hem uzay aracı hem de Dünya'daki teleskoplar, asteroidin yörüngesindeki değişimi, yüzeyindeki dönüşümü ve uzaya saçılan enkazı takip edecek. Böylece tek bir görev kapsamında hem çarpmanın etkileri hem de sapmanın başarıya ulaşıp ulaşmadığı doğrulanabilecek.
Araştırmacılar, görevin en büyük zorluklarından birinin hedefi bulmak olduğunu vurguluyor. Son yaklaşma sırasında Dünya'dan gönderilecek radyo sinyallerinin gecikmesi nedeniyle çarpma aracının, küçük asteroidi kendi sensörleriyle tespit edip tamamen otonom şekilde hedefe kilitlenmesi ve yüksek hassasiyetle vurması gerekecek.
Görev başarıya ulaşırsa Çin, bir asteroidi tespit etme, yörüngesini değiştirme ve çarpma sonrasındaki etkileri doğrulama süreçlerini tek bir operasyon içinde gerçekleştiren ilk kapsamlı gezegen savunma gösterimini hayata geçirmiş olacak.
