Orta Doğu’da tırmanan çatışmalar ve Merkez Bankası’nın perde arkasından attığı sıkılaştırma adımları, kredi faizlerini zıplatırken ağır aksak ilerleyen finansmana erişimi belirgin şekilde zorlaştırdı. Kredi faizlerindeki hızlı yükseliş, zaten sınırlı olan kaynaklara erişimi iyice daraltırken, şirketler için borçlanma kanalları neredeyse tıkanma noktasına geldi. Döviz kredilerindeki sıkılaşma adımlarının da etkisi ile TL ticari kredi faizleri kısa sürede yüzde 55 seviyesine oturdu.
TİCARİDE FAİZ %60’I BULDU
Faiz indirimlerinin başladığı savaş öncesi dönemde kamu bankalarında TL ticari kredi faizleri yüzde 43-44 bandındayken; savaşın başından bu yana bu oranlar kamu bankalarında yüzde 48-50’ye, özel bankalarda ise yüzde 55-60 seviyelerine kadar çıktı. Reel sektör bu maliyetlere dahi razı iken; daralan kredi kanalları, işletmeleri giderek daha pahalı alternatif finansman yöntemlerine yöneltiyor.
ESNAFIN CAN SUYU DA KESİLDİ
Bankacılık sisteminde iştahın düşmesiyle birlikte krediye ulaşamayan işletmeler alternatif finansman arayışına girerken, faktoring öne çıkan ancak oldukça pahalı bir seçenek haline geldi. Sektörde maliyetlerin yıllık bazda yüzde yüzde 110 seviyelerine kadar çıktığı ifade ediliyor. Bankaların kredi verme konusundaki isteksizliğinde, düzenleyici kurumların getirdiği kredi büyüme sınırlamaları kadar şirket bilançolarındaki bozulma da etkili. Finansallar zayıfladıkça risk algısı artıyor, bu da kredi kanallarını daha da daraltıyor.
Bu dönemde ‘kaynak dövize gider mi’a endişesiyle esnaf kredilerine de sınırlamalar getirildi. Önceden yüzde 28-30 bandındaki maliyetler esnafı rahatlatıyordu. Ancak esnaf kredileri de kısıtlama kapsamına alınarak fiilen durduruldu.
Krediler daraldıkça faktoringe gün doğdu
İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel bu tabloya dikkat çekerek, krediye erişimdeki daralmanın faktoring piyasasını belirgin şekilde öne çıkardığını vurguladı. Önel, “Faktoring zaten piyasa faizinin üzerinde maliyetlerle çalışıyordu. Ancak kredi arzının iyice daralması, faktoring tarafında bir rahatlama yarattı. Bu durum, istedikleri faiz oranlarını daha kolay uygulamalarına imkan verdi. Piyasada yüzde 90-110 faizlerin konuşulduğu görülüyor” dedi.
