Kavşaklarda meydana gelen trafik kazalarının %60'ından fazlasının sola dönüşler sırasında gerçekleşmesi üzerine San Francisco, Salt Lake City ve Birmingham gibi bazı ABD şehirlerinde sola dönüş kısıtlamaları uygulanmaya başlandı. Penn State Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Profesörü ve Larson Ulaşım Enstitüsü Geçici Direktörü Dr. Vikash Gayah, SciLine ve The Conversation ortaklığında gerçekleştirilen söyleşide sola dönüşlerin trafik güvenliği, akışı ve yakıt tüketimi üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
CİDDİ YARALANMALI KAZALARA SEBEBİYET VERİYOR
Trafik kazalarının yaklaşık %40'ı kavşaklarda meydana gelirken bu kazaların %50'si ciddi yaralanmalarla, %20'si ise can kayıplarıyla sonuçlanıyor. Kavşaklardaki kazaların %61'i sola dönüşler esnasında yaşanıyor. Sola dönüşlerin bir kavşaktaki en seyrek manevra olduğu düşünüldüğünde bu oran yüksek bir risk düzeyine işaret ediyor. Sola dönmek isteyen sürücülerin karşıdan gelen trafikteki boşluğu tespit etmeye çalışırken yaptığı zamanlama hataları, en tehlikeli kaza türlerinden biri olan açısal çarpışmalara yol açıyor. Dönüş sırasında karşı trafiğe odaklanan sürücülerin, geçiş yapan yayaları fark edememesi de ciddi yaralanmalı kazalara sebebiyet veriyor. Sağa dönüşler ise trafiğe doğrudan katılım sağladığı ve karşı trafikle kesişme yaratmadığı için sola dönüşlere kıyasla daha güvenli kabul ediliyor.
Sola dönüşler trafik verimliliğini de olumsuz etkiliyor. Bekleme yapan araçlar arka arkaya sıralanarak diğer şeritleri engelliyor. Birçok kavşakta kullanılan yeşil ok sistemi sola dönüş güvenliğini sağlasa da bu sırada diğer tüm yönlerdeki trafiğin durdurulması genel kavşak verimini düşürüyor. Ayrıca faz değişimlerinde uygulanan iki ila üç saniyelik tamamen kırmızı süre, gün içinde birikerek zaman kaybına yol açıyor.
ŞEHİRLERDE FARKLI UYGULAMALAR
Kısıtlama uygulamaları San Francisco'daki Van Ness Caddesi gibi alanlarda sabah ve akşam yoğun saatlerde sola dönüş yasağı şeklinde yürütülüyor ancak bu uygulamalar henüz tüm şehir merkezlerini kapsayacak ölçekte yaygınlaştırılmış değil. Döner kavşaklar karşı trafiğe kesişimi ortadan kaldırdığı için güvenli bir alternatif sunsa da yüksek trafik hacminde kilitlenme riski taşıyor ve geniş alan gerektiriyor. Sola dönüşleri kısıtlamak ise ek altyapı değişikliği gerektirmeksizin yalnızca yön tabelalarıyla uygulanabiliyor.
Dr. Gayah ve ekibinin yürüttüğü araştırmalara göre, sola dönüşlerin kısıtlandığı durumlarda sürücüler gidecekleri yere ulaşmak için ortalama bir blok kadar daha uzun mesafe katetmek durumunda kalıyor. Buna karşın, kavşaklardaki bekleme sürelerinin kısalması ve dur-kalk oranının düşmesi sayesinde sürücüler hedeflerine daha kısa sürede ulaşıyor ve yolculuk başına %10 ile %15 arasında yakıt tasarrufu sağlıyor. Bu durum nedeniyle UPS gibi küresel lojistik ve filo şirketleri, rölanti süresini azaltmak ve yakıt verimliliğini artırmak amacıyla rotalarını sola dönüşleri en aza indirecek şekilde planlıyor.
