Kudüs yakınlarındaki Tel Azekah’ta, Tel Aviv Üniversitesi'nden bir ekip, Pers dönemine ait (MÖ 6. ve 5. yüzyıl) toplu bir çocuk mezarı ortaya çıkardı. Eski bir su sarnıcına defnedilmiş en az 68 çocuğun kalıntısı, antik çağdaki yüksek bebek ölümü oranlarını ve toplumsal cenaze geleneklerini yeniden tartışmaya açtı.
%90'I 5 YAŞ ALTI
Palestine Exploration Quarterly dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, sarnıcın içindeki kalıntılar yaklaşık bir yüzyıllık bir sürece yayılıyor. Bulunan bireylerin %90'ı beş yaşından küçük, %70'i ise henüz iki yaşını doldurmamış bebeklerden oluşuyor.
Kazı başkanı Oded Lipschits, kemiklerde şiddet, katliam veya ani bir salgın izine rastlanmadığını belirtiyor. Bilim insanları, bu tabloyu o dönemdeki sıradan enfeksiyonların ve yüksek bebek mortalitesinin (ölüm oranının) bir yansıması olarak görüyor.
NEDEN MEZARLIK DEĞİL DE SARNIÇ?
Arkeologlar yıllardır Demir Çağı ve Pers dönemi mezarlıklarında bebek kalıntılarının neden bu kadar az olduğunu sorguluyordu. Tel Azekah’taki bu bulgu, sorunun cevabı olabilir. Uzmanlar, sütten kesilmemiş bebeklerin henüz toplumun "tam üyesi" sayılmadığı için ana mezarlık yerine bu tür sarnıçlara defnedilmiş olabileceğini düşünüyor.
Lipschits, bu durumun ebeveynlerin çocuklarına karşı sevgisiz olduğu anlamına gelmediğini;"sütten kesilmenin" hayata giriş için kritik bir eşik kabul edildiğini vurguluyor.
KURBAN HİPOTEZİ NEDEN ELENİYOR?
Antik Yakın Doğu’da çocuk kurban etme ritüellerine dair tartışmalar olsa da, araştırmacılar burada bu ihtimali dışlıyor.
Kurban edilen çocuk kalıntılarında genellikle yanık izlerine ve kaplar içinde özel definlere rastlanır. Oysa Tel Azekah’taki bebekler, sarnıca bütün halde ve mücevherleri, mühürleri, taş nesneleriyle birlikte bırakılmış.
DNA TESTLERİ YENİ CEVAPLAR GETİRECEK
Araştırma ekibi şimdi bir sonraki aşamaya geçiyor: Antik DNA analizleri. Bu çocukların kökenlerini, cinsiyetlerini ve aralarındaki olası akrabalık bağlarını belirlemek. Ayrıca, aynı sarnıca defnedilen çok az sayıdaki yetişkinin çocuklarla bir bağı olup olmadığı incelenecek.
Tel Azekah’taki su sarnıcı, bir zamanlar hayat veren bir su kaynağıyken, binlerce yıl önce toplumun en savunmasız üyelerinin ebedi istirahatgahına dönüşmüş. Bu keşif, sadece Pers dönemi Yahudası'nın cenaze uygulamalarını değil, insanlığın yas tutma ve aidiyet kavramlarını nasıl inşa ettiğini de gözler önüne seriyor.
