NATO, 'ittifakın savunma yükünü geride bırakmak isteyen ABD'nin ittifaktan elini çekmesinden sonra hayatta kalabilir mi?' sorusu, Ankara'da yanıt bulacak.
Avrupalı NATO müttefikleri, Trump yönetiminin askeri güçlerini Orta Doğu ve Hint-Pasifik bölgelerine kaydırma politikası karşısında, NATO'nun tarihinde sorulan en zor soruya bir yanıt arıyor.
Zirve, Çin'in pazartesi günü gerçekleştirdiği uzun menzilli balistik füze testi ve Rusya'nın Kiev'e yönelik son füze ve İHA saldırılarının yarattığı güvenlik endişeleriyle başladı.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupalı üye devletleri güvenlik harcamalarını artırmaya teşvik ederken, ABD Başkanı Donald Trump'ın ittifaktan kopmamasını sağlama yönünde hassas bir denge yürütmeye çalışıyor.
Bu hususta NATO, eski NATO'yu geride bırakarak "NATO 3.0" dönemine adım atmak üzere hazırlık yapıyor
NATO 3.0
Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski, NATO'nun tarihsel dönüşümünü açıklayarak; NATO 1.0'ın Sovyet tehdidine, NATO 2.0'ın Soğuk Savaş sonrası terörle mücadeleye odaklandığını, NATO 3.0'ın ise Avrupa'nın konvansiyonel savunmada daha fazla yük taşıyacağı, ABD'nin ise destekleyici bir müttefik olacağı bir yapıyı temsil ettiğini belirtti.
Ancak üst düzey Avrupalı yetkililer, önümüzdeki birkaç yıl boyunca gerçekliğin "zayıf bir NATO içinde kademeli olarak güçlenen bir Avrupa" olacağını öngörüyor.
Almanya ve birçok NATO yetkilisine göre, Rusya'nın 2029 yılına kadar NATO ile bir savaşa hazır hale gelebileceği tahmini, Avrupa üzerindeki askeri hazırlık baskısını artırıyor.
Zirvede, müttefiklerin geçen yıl onaylanan ve 2035 yılına kadar gayri safi milli hasılanın yüzde 5'ini savunmaya ayırma taahhüdüne sadık kalmaları yönünde ABD baskısının sürmesi bekleniyor.
ABD'nin NATO Büyükelçisi Matthew Whitaker, yükümlülüklerini yerine getiren müttefiklerin avantajlar göreceğini, geride kalanların ise zorluklar yaşayabileceğini ifade etti.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise ittifaka yönelik eleştirilerini sürdürerek, ülkesinin Avrupa'daki askeri varlığına ilişkin altı aylık yeni bir inceleme başlatıldığını duyurdu.
ÖNEMLİ KONU UKRAYNA
Zirve kapsamında Ukrayna'ya yönelik desteklerin de onaylanması beklenirken, ABD dışındaki üyeler bu yıl ve gelecek yıl için toplam 80 milyar dolar taahhüt ediyor.
Toplantıya katılan Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, hava savunma sistemlerinin artırılması talebini dile getirecek.
Öte yandan, arka planda Avrupa ordularının personel eksikliği ve bütçe sınırları ciddi endişe yaratıyor.
Almanya ve Polonya dışındaki büyük Avrupa ülkelerinin, bütçelerinin yüzde 3,5'ini temel askeri ihtiyaçlara, yüzde 1,5'ini ise savaş durumunda demiryolu taşımacılığı ve acil durum hizmetlerini iyileştirmek gibi alanlara ayırma hedefine ne zaman ulaşabileceği belirsizliğini koruyor.
ABD sonrasaı NATO müttefiklerinin gücünü pekiştirmesi sadece finansal değil, aynı zamanda uzun menzilli füzeler, hava savunması, uydular ve istihbarat gibi stratejik yeteneklerin geliştirilmesini de gerektiriyor.
Uzmanlar, nükleer caydırıcılık için hâlâ ABD'nin liderliğine ihtiyaç duyulduğunu vurguladı
Ayrıca, NATO'nun geleneksel olarak bir Amerikalı yüksek komutan tarafından yönetilmesi nedeniyle, ABD askeri varlığının azalması durumunda Avrupa ülkelerinin kriz anlarında nasıl ortak hareket edeceği ve komuta kontrol mekanizmasının nasıl şekilleneceği sorusu müttefiklerin önündeki en önemli siyasi meselelerden biri olarak öne çıkıyor.
Zirve programına göre Genel Sekreter Rutte, salı gününü transatlantik savunma sanayii forumuna ve liderler akşam yemeğine ayırırken, çarşamba günü ise sabah oturumunun ardından basın toplantıları düzenlenecek.
