Yıllardır süregelen yolsuzluklar, yatırım yetersizliği, yangınlar ve hırsızlık olayları, dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip olan Venezuela’nın altyapısını harabeye çevirdi. ABD öncülüğünde başlatılması planlanan ihya hareketi, uzmanlara göre dünyanın en büyük enerji devlerinin on yıl boyunca her yıl 10 milyar dolar yatırım yapmasını gerektirecek.
Bloomberg'in analizine göre Rice Üniversitesi Baker Kamu Politikaları Enstitüsü Latin Amerika Enerji Politikaları Direktörü Francisco Monaldi, ülkenin 1970’li yıllardaki zirve üretim seviyelerine dönebilmesi için Chevron, Exxon Mobil ve ConocoPhillips gibi devlerin elini taşın altına koyması gerektiğini belirterek, "Daha hızlı bir toparlanma, çok daha fazla yatırım demektir" uyarısında bulundu.
MADURO DÖNEMİNDE ÜRETİM ÇAKILDI
Venezuela, kağıt üzerinde dünyanın en büyük rezervlerinin üzerinde otursa da, geçtiğimiz Cumartesi günü ABD birlikleri tarafından ele geçirilen Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun 12 yıllık iktidarı döneminde üretim dibe vurdu. 1974 yılında günlük 4 milyon varile yaklaşan üretim miktarı, bugün yaklaşık 1 milyon varil seviyesine kadar gerilemiş durumda.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Pazar günü ABC kanalına verdiği mülakatta, ABD’li petrol şirketlerinin Venezuela’nın ağır ham petrolüne büyük ilgi göstereceğinden emin olduğunu söyledi. Rubio, "Özel sektörün bu alan açıldığında muazzam bir talep ve ilgi göstereceğine inanıyoruz" dedi.
ALTYAPI ÇÖKMÜŞ DURUMDA: SEVKİYAT SÜRELERİ BEŞ KATINA ÇIKTI
Ülkedeki mevcut durum, yatırımcılar için korkutucu bir tablo çiziyor:
Limanlar: Petrol limanlarındaki ekipmanların bakımsızlığı nedeniyle, yedi yıl önce bir günde dolan süper tankerlerin dolumu artık beş gün sürüyor.
Orinoco Havzası: Yarım trilyon varile yakın petrol barındırdığı tahmin edilen bölgede sondaj kuleleri terk edilmiş, petrol sızıntıları kontrolsüzce yayılıyor.
Yağma: Boru hatları ve ekipmanlar, yedek parça olarak satılmak üzere güpegündüz yağmalanıyor; hatta bazı tesislerin hurda metal olarak satıldığı belirtiliyor.
Rafineriler: Dev Paraguana rafineri kompleksi, arızalar nedeniyle sadece kesintili olarak çalışabiliyor.
DEVLERİN DÖNÜŞÜ İÇİN İSTİKRAR ŞART
Analistler, Venezuela’nın yeniden inşasında en büyük rolü Exxon ve ConocoPhillips’in oynayabileceğini öngörüyor. Her iki şirket de 2000’lerin ortasında Hugo Chavez’in millileştirme hamlesiyle ülkeyi terk etmişti. Halihazırda özel bir lisansla ülkede kalan ve üretimin yüzde 25’ini sırtlayan tek ABD’li dev ise Chevron.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nden (CSIS) Clayton Seigle, şirketlerin siyasi istikrar görmeden resmi taahhütlerde bulunmayacağını vurguluyor. Şu an için yaptırımlar hala yürürlükte ve ABD donanması bölgede abluka uyguluyor.
DÜŞÜK PETROL FİYATLARI YATIRIMI ZORLAŞTIRIYOR
Venezuela'nın önündeki tek engel iç harabe değil. Küresel petrol fiyatlarının son beş yılın en düşük seviyelerinde seyretmesi ve piyasanın petrole doymuş olması, bu ölçekte bir yatırımı daha da riskli kılıyor. Ayrıca birçok şirketin, Chavez döneminden kalma milyarlarca dolarlık ödenmemiş tazminat alacağı bulunuyor.
Uzmanlar, Venezuela’nın bu "kahramanca belirsizliği" aşabilmesi için yatırımcılara olağanüstü cazip sözleşme şartları sunması gerekeceği görüşünde birleşiyor.
