Uzilday’ın yanı sıra aynı bölümden Doç. Dr. Barış Uzilday ve EÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız tarafından hazırlanan “Ay ve Mars Regolit Simülantlarının Ekstremofit Öncül Bitkiler Kullanılarak Tarıma Elverişli Hale Getirilmesi ve Regolit Simülantlarında Yetiştirilen Bitkilerde Stres Yanıtlarıyla İlişkili Sinyal Yolaklarının Araştırılması” başlıklı proje çerçevesindeki çalışmalar sürüyor.
Projenin ilk aşamasında, yüksek sıcaklık, ağır metal kirliliği, kuraklık ve tuzluluk gibi zorlu koşullarda hayatta kalabilen turpgiller familyasından “schrenkiella parvula”, “arabis alpina” (kazteresi) ve “noccaea sempervivum” bitkileri yetiştirildi. Bu bitkiler sayesinde regolit benzerlerinde yüksek miktarda bulunan metal ve tuz içeriğinin azaltılmasına yönelik biyolojik iyileştirme sağlandı.
Doç. Dr. Uzilday, uzay biyolojisi alanında çalışmalar yürüttüklerini belirterek, insanlığın Ay ve Mars’ta koloni kurmayı planladığını ifade etti. Uzayda mikro yer çekimi ortamında bitki yetiştirmenin sınırlı koşullarda mümkün olduğunu aktaran Uzilday, bu nedenle regolitlerde bitki yetiştirme fikri üzerinde çalıştıklarını söyledi. Regolitlerin organik madde bakımından son derece fakir olduğuna ve Dünya toprağının aksine doğal bir canlılık barındırmadığına dikkat çekti.
Dünya’dan Ay ya da Mars’a toprak götürmenin mümkün olmadığını dile getiren Uzilday, regolitleri tarıma elverişli hale getirmeyi amaçladıklarını ve Ay ya da Mars’ta koloni kurulması durumunda elde edilen bilgilerin doğrudan aktarılmasını hedeflediklerini kaydetti. Türkiye’nin ilk astronotu Alper Gezeravcı için hazırladıkları deneyle mikro yer çekimi ortamında yetiştiğinden emin oldukları bu ekstremofit bitkilerle regolitleri yenileme ve temizleme çalışmaları yaptıklarını anlattı.
Çalışmanın ikinci aşamasında ise metal ve tuz içeriği azaltılan regolit simülantlarında domates yetiştirilmeye başlandı. Uzilday, bazı örneklerde yüksek miktarda meyve elde ettiklerini belirterek, bundan sonraki aşamada meyvelerin kalitesini ve moleküler mekanizmalarını araştıracaklarını söyledi.
EÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız da domateslerin gelişiminin sürdüğünü, hasat olgunluğuna gelen meyvelerde detaylı kalite analizleri yapılacağını ifade etti. Dünya toprağında ve regolit simülasyonlarında yetişen meyvelerin karşılaştırılacağını belirten Kaygısız, elde edilecek verilerin ürünlerin tüketilebilirliği konusunda yol gösterici olacağını kaydetti.
