Türkiye'nin birçok bölgesinde yetişen dut, taze tüketimin yanı sıra kurutularak, pekmez ve pestil gibi geleneksel ürünlere dönüştürülüyor. Türkiye'de yaygın olarak yetiştirilen meyve, ABD'de ise özellikle kuru dut ürünleriyle farklı bir pazarda yer alıyor.
ABD'de satışa sunulan bazı Türkiye menşeli kuru dut ürünleri, "superfood" ve "Turkish Superfruit" ifadeleriyle pazarlanıyor. Ürünler, özellikle sağlıklı atıştırmalık ve organik gıda kategorilerinde tüketicilere sunuluyor.
Türkiye'nin birçok bölgesinde yetişiyor
Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde yayımlanan bir araştırmaya göre dut, Anadolu'nun en eski kültür bitkilerinden biri olarak kabul ediliyor ve Türkiye'nin hemen her ilinde yetiştiriliyor. Meyve, taze tüketimin yanı sıra kurutularak değerlendiriliyor; pekmez, pestil, köme ve sirke gibi ürünlerin yapımında da kullanılıyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın il bazındaki verileri de Türkiye'deki dut üretiminin farklı bölgelerde sürdüğünü gösteriyor. Malatya'nın Akçadağ ilçesinde 2024 yılında 1.024 ton, Pütürge'de 323,4 ton ve Doğanyol'da 164 ton dut üretildi.
Kuru dut ABD pazarında da yer alıyor
Türkiye'de geleneksel tüketim alışkanlıklarıyla öne çıkan kuru dut, ABD'de farklı ürün grupları içerisinde satışa sunuluyor. Türkiye menşeli beyaz ve siyah kuru dut ürünleri, bazı ABD merkezli satıcıların internet mağazalarında organik ve sağlıklı atıştırmalık kategorilerinde yer alıyor.
Ticari ithalat verilerine göre ABD, kuru dut ithal eden ülkeler arasında bulunuyor. Volza'nın Haziran 2024-Mayıs 2025 dönemine ilişkin verilerinde ABD, Singapur ve Almanya kuru dut ithalatında öne çıkan pazarlar arasında gösteriliyor. Aynı dönemde Türkiye, kuru dut ihracatı yapan başlıca ülkeler arasında yer alıyor.
Besin içeriği nedeniyle dikkat çekiyor
Dutun özellikle kuru hali, içerdiği lif, mineral ve bitkisel bileşikler nedeniyle beslenme araştırmalarında inceleniyor. Türkiye'de yetiştirilen dut çeşitleri üzerinde yapılan bilimsel çalışmalarda da fenolik bileşikler ve antioksidan kapasite araştırılıyor.
Kurutma işlemi meyvenin su miktarını azalttığı için besin öğelerinin yanı sıra şeker ve enerji yoğunluğunu da artırıyor. Bu nedenle kuru dut, taze meyveye göre daha küçük porsiyonlarda tüketiliyor.
Türkiye'de yaygın olarak yetiştirilen dut, geleneksel kullanımının yanı sıra ABD'de de özellikle kuru meyve ve organik gıda pazarında tüketiciyle buluşuyor. Bazı ürünlerin "superfood" veya "Turkish Superfruit" ifadeleriyle pazarlanması ise meyvenin farklı pazarlardaki konumunu ortaya koyuyor.
