Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı öncülüğünde yürütülen Depozito Yönetim Sistemi çalışmaları kapsamında geri dönüşüm altyapısı tamamlanarak uygulama aşamasına gelindi.
1 Temmuz'dan itibaren Türkiye genelindeki tüm il ve ilçelerde kurulacak iade mekanizmalarıyla, ambalajlı içecek satışı gerçekleştiren ticari işletmeler birer depozito iade merkezine dönüşecek. Satın alınan ürünlerin boş ambalajlarını sisteme geri kazandıran tüketiciler, iade bedellerini dijital olarak alarak farklı alanlarda nakit veya alışveriş kredisi olarak değerlendirebilecek.
DEPOZİTO BEDELİ VE DİJİTAL GERİ ÖDEME YÖNTEMLERİ
Uygulamaya dair resmi kuralları ve mali çerçeveyi açıklayan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, "DOA" logolu ürünlere 1 lira depozito bedeli ödeneceğini bildirdi.
Sistem kurallarına göre tüketiciler, iade bedellerini alabilmek için boş ambalajları yetkilendirilmiş iade noktalarına ya da belirli merkezlere yerleştirilecek olan Depozito İade Makinelerine (DİM) teslim edecekler.
Geri teslim edilen ambalajların tutarları, DOA mobil uygulaması üzerinden vatandaşların kullanıcı hesaplarına aktarılacak. Hesapta biriken bu iade bedelleri, kullanıcılar tarafından doğrudan banka hesaplarına transfer edilebilecek, ATM'lerden nakit olarak çekilebilecek ya da üye iş yerlerinde yapılacak alışverişlerde ödeme aracı olarak kullanılabilecek.
EKONOMİK HEDEFLER VE DAĞITIM AĞI
Projenin çevresel ve ekonomik kazanımlarına dair sayısal verileri paylaşan Bakan Kurum, Depozito Yönetim Sistemi uygulamasıyla yıllık 30 milyar lira tasarruf sağlanacağını, 25 milyar ambalajın geri toplanacağını açıkladı.
Sistemin ulaşılabilirlik oranına da değinen Bakan Kurum, 81 ilde 973 ilçede makineler ve depozito iade noktaları olacağını belirtti.
Yeni yönetmelik doğrultusunda, "DOA" logosuna sahip içeceklerin satışını yapan market, bakkal, büfe, otel, restoran ve kafeler yasal birer depozito iade noktası haline gelecek. Ticari işletmelerin yanı sıra alışveriş merkezleri, havalimanları ve hastaneler gibi sirkülasyonun yoğun olduğu kamusal ve özel alanlar da iade noktası olarak hizmet verebilecek.
Sistem dahilinde operatörlerle yasal sözleşme imzalayan işletmeler, bu hizmetleri karşılığında bir teşvik bedeli elde edecek. Aynı zamanda, boş ambalaj iadesi yapmak amacıyla ilgili iş yerini tekrar tercih eden müşteriler, satış noktalarındaki müşteri trafiğini artırarak işletmelere ek bir ticari gelir ve serbest piyasada rekabet avantajı sunacak.
OPERASAYONEL İŞLEYİŞ VE GERİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ
Sistemin teknik işleyişi, satış noktalarında kurulacak entegre altyapı ile kontrol edilecek. İşletmeler sisteme dahil olmak adına ilk olarak Depozito Bilgi Yönetim Sistemi'ne (DBYS) kayıt yaptıracak ve ardından yetkili kılınmış operatörlerden birini seçecek. Büyük mağazalar ile zincir mağaza statüsündeki perakende noktalarında Depozito İade Makinesi (DİM) kurulumu kanunen zorunlu olacak.
Daha küçük ölçekli işletmelere ise ambalajların sisteme kaydedilmesi amacıyla el terminalleri, toplama süreçleri için şeffaf poşetler ve barkodlu klipsler seçtikleri operatörler tarafından tamamen ücretsiz olarak temin edilecek. Otel, restoran ve kafe (HOREKA) olarak adlandırılan yerinde tüketim işletmeleri ise kendi bünyelerinde tüketilen içecek ambalajlarını biriktirip sınıflandırarak seçtikleri yetkili operatöre teslim etmekle yükümlü olacak.
Toplama noktalarında bir araya getirilen ambalaj atıkları, operatörler tarafından belirli takvimlerle teslim alınarak öncelikle sayma ve doğrulama merkezlerine nakledilecek. Burada doğrulama işlemlerinden geçen atıklar, son aşamada geri dönüşüm tesislerine sevk edilerek yeniden ham maddeye dönüştürülecek ve sanayiye kazandırılacak.
