Mutfaklarda yaygın olarak kullanılan biberiye (Salvia rosmarinus) bitkisinin, beyin sağlığı, hafıza performansı ve nörolojik hastalıklar üzerindeki etkileri bilim insanları tarafından inceleniyor. The Independent ve The Conversation’da yer alan araştırmalara göre, biberiyeden elde edilen bileşikler klinik öncesi çalışmalarda dikkat çeken sonuçlar verdi.
HAFIZA VE KOKU ARASINDAKİ BAĞLANTI
Kingston Üniversitesi Eczacılık Pratiği Kıdemli Öğretim Görevlisi Dipa Kamdar’ın aktardığı çalışmalara göre, biberiye kokusuna maruz kalan bireyler hafıza testlerinde daha yüksek başarı gösterdi. Bitkide bulunan 1,8-sineol bileşiğinin, öğrenme ve hafızada kritik rol oynayan asetilkolin maddesinin parçalanmasını önlediği tespit edildi.
Ayrıca bitkinin içerdiği antioksidanların, beyin hücrelerini oksidatif strese karşı koruduğu belirtildi.
ALZHEİMER PROTEİNLERİNİ AZALTAN YENİ BİLEŞİK
Biberiyenin en çok incelenen bileşiklerinden biri olan karnosik asitten yola çıkan araştırmacılar, 2025 yılında bu maddenin stabilize edilmiş bir formu olan diAcCA'yı geliştirdi.
Klinik öncesi deneylerde diAcCA bileşiğinin şu etkileri gözlemlendi: Hafıza fonksiyonlarında iyileşme, sinaps sayısında artış, alzheimer hastalığının temel mekanizmaları arasında yer alan beta-amiloid ve tau proteinlerinde azalma.
Söz konusu bileşiğin yalnızca beynin iltihaplanmış bölgelerinde aktifleştiği, bu durumun yan etki riskini düşürebileceği ifade ediliyor. diAcCA’nın güvenilirliği ve etkinliği, ilerleyen aşamalarda insanlar üzerinde gerçekleştirilecek klinik testlerle değerlendirilecek. Bileşiğin ayrıca tip 2 diyabet, kardiyovasküler hastalıklar ve Parkinson gibi iltihap kaynaklı diğer rahatsızlıklarda da potansiyel kullanım alanı bulunuyor.
Alzheimer Europe verilerine göre Romanya’da halen 288.000’den fazla kişi demans ile yaşıyor. Bu sayının 2050 yılına kadar 400.000’e ulaşacağı öngörülüyor.
ANKSİYETE, SİNDİRİM VE CİLT SAĞLIĞINA KADAR ETKİLERİ
Araştırmacılar; adaçayı, lavanta ve biberiyenin kaygı giderici, antiinflamatuar ve nörokoruyucu etkilerine dikkat çekiyor. Yapılan değerlendirmelerde, bu aromatik bitkilerin migren, Parkinson ve bilişsel bozuklukların tedavisinde potansiyel taşıdığı kaydedildi.
Öte yandan biberiyenin geleneksel kullanımda sindirimi rahatlatma, şişkinliği ve iltihabı azaltma özellikleri bulunuyor. İçeriğindeki rozmarinik ve ursolik asit vücut genelinde iltihap karşıtı etki gösterirken, antimikrobiyal nitelikteki biberiye yağının akne ve egzama gibi cilt sorunlarını yatıştırmaya yardımcı olduğu ifade edildi.
KULLANIM MİKTARI AÇISINDAN UYARI YAPILDI
Uzmanlar, biberiyenin gıda maddesi veya çay olarak tüketiminin çoğu birey için güvenli olduğunu; fırın yemekleri, sebzeler ve et ürünlerinde kolaylıkla kullanılabileceğini belirtiyor.
Ancak yüksek dozda konsantre extract ve takviyelerin risk taşıyabileceği, bazı ilaçlarla etkileşime girebileceği vurgulanıyor. Rahim kasılmalarını tetikleme riski nedeniyle hamilelerin yüksek dozdan kaçınması, takviye ürün kullanımından önce ise doktora danışılması gerektiği ifade ediliyor.
