Tüketici ürünlerinin çevresel etkilerini inceleyen bilim insanları, banyo ürünlerinde son dönemde öne çıkan "ağaçsız" (tree-free) alternatiflerin sanıldığı kadar düşük karbonlu olmayabileceğini saptadı. North Carolina Eyalet Üniversitesi'nden araştırmacıların yürüttüğü yaşam döngüsü değerlendirmesinde, Brezilya okaliptüs hamuru ile Kanada yumuşak odun hamurundan ABD’de üretilen standart tuvalet kağıtları ile Çin'de üretilip deniz yoluyla taşınan bambu tuvalet kağıtları karşılaştırıldı.
ÇEVRESEL GÖSTERGELER ORTAYA ÇIKTI
Araştırma verilerine göre, "hafif kuru krepe" (light dry creped) teknolojisiyle ABD’de üretilen bir ton odun bazlı tuvalet kağıdı, üretimden tüketim sonrasına kadar yaklaşık 1.824 kilogram karbondioksit eşdeğeri emisyon üretiyor. Buna karşılık, Çin'de üretilerek ABD pazarına ulaştırılan aynı miktardaki bambu tuvalet kağıdının emisyon miktarı yaklaşık 2.400 kilogram olarak ölçüldü.
Çalışmada öne çıkan diğer bulgular şunlar:
- High-end (premium) olarak tabir edilen, yüksek enerji tüketen kurutma teknolojilerinin kullanıldığı ürünlerde, lif karışımına bambu eklenmesi karbon ayak izini saf odun bazlı reçetelere kıyasla daha da artırıyor.
- Bambu tuvalet kağıdı üretimi; duman (smog) oluşumu ve bazı solunum sağlığı göstergeleri de dahil olmak üzere farklı çevresel kategorilerde geleneksel kağıda göre daha olumsuz sonuçlar veriyor.
FARKIN KAYNAĞI BİTKİ TÜRÜ DEĞİL
Araştırmacılar, bambu bitkisinin oduna kıyasla daha kirli olmadığını, aradaki emisyon farkının üretim tesislerinin konumundan ve kullanılan enerji kaynaklarından kaynaklandığını belirtti. İncelemeye dahil edilen Çin'deki üretim tesislerinin elektrik için kömüre, buhar ve kurutma işlemleri için ise fosil yakıtlara bağımlı olduğu saptandı. Buna karşılık, ABD'deki fabrikalara ham madde sağlayan Kanada ve Brezilya'daki üretim hatlarının daha temiz enerji şebekelerinden beslendiği ve yüksek oranda biyokütle ile hidroelektrik gibi yenilenebilir kaynaklar kullandığı belirlendi.
Çalışmada gerçekleştirilen modellemeye göre, bambu tuvalet kağıdının temiz bir elektrik karışımıyla üretilmesi durumunda karbon ayak izinin düştüğü ve odun bazlı seçeneklerle benzer seviyelere gerilediği rapor edildi.
SU BAZLI TEMİZLİK VE ALTERNATİF YÖNTEMLER
Küresel ölçekte tuvalet kağıdı üretimi için her gün on binlerce ağacın kesildiğini belirten uzmanlar, yıllık cirosu 50 milyar dolara yaklaşan ABD hijyenik kağıt pazarında tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesinin önemine dikkat çekiyor. Asya ve Güney Avrupa’da yaygın olan entegre yıkama fonksiyonlu klozetler, taharet muslukları ve aparatları gibi su bazlı mekanik temizlik yöntemlerinin, kağıt kullanımını ve buna bağlı ambalaj atıklarını önemli ölçüde azalttığı ifade edildi.
SUDA ERİYEN ISLAK MENDİLLER KANALİZASYONLARI TIKIYOR
Avrupa ve Kuzey Amerika'da yapılan saha ölçümleri, tüketicilerin hijyen amacıyla yöneldiği ıslak mendillerin, ambalajlarında "tuvalete atılabilir" ibaresi yer alsa dahi kanalizasyon altyapılarına zarar verdiğini gösteriyor. Dokuma olmayan (nonwoven) bu mendillerin normal tuvalet kağıdına kıyasla çok daha yavaş çözüldüğü, sentetik lifler taşıdığı ve pompa tıkanmaları ile yüksek maliyetli hat arızalarına neden olduğu saptandı.
Araştırma ve saha verileri ışığında banyolardaki çevresel etkiyi azaltmak için şu adımlar önerildi:
1- Aşırı kalın ve ultra kurutulmuş premium ürünler yerine daha az enerjiyle üretilen, yerel kaynaklı, sertifikalı veya geri dönüştürülmüş lifli kağıtların tercih edilmesi,
2- Kağıt tüketimini doğrudan azaltmak amacıyla banyolara mekanik taharet aparatlarının dahil edilmesi,
3- Üretim arkasındaki enerji modelini ve somut rakamları sunmayan "ağaçsız" ibareli pazarlama iddialarına karşı temkinli yaklaşılması.
