Sahte sigortalılık, bir kişinin bir iş yerinde fiilen çalışmadığı halde, sistem üzerinde orada çalışıyormuş gibi gösterilmesidir. Bu durum genellikle eş-dost yanında "hatır sigortası" yapılması, aracı kişilere para verilerek hiç gidilmeyen iş yerlerinden bildirim yapılması veya gerçekte faaliyeti olmayan paravan şirketler üzerinden prim yatırılması şeklinde ortaya çıkmaktadır.
"SİSTEMDE GÖRÜLMESİ" GEÇERLİ OLDUĞU ANLAMINA GELMİYOR
Vatandaşlar arasında en büyük yanılgı, e-Devlet üzerinde görülen hizmet dökümünün her koşulda geçerli kabul edilmesidir. Oysa sosyal güvenlik hukukuna göre sigortalılık hakkı bildirimle değil, fiili çalışmayla kazanılır. Dünya Gazetesi yazarı SGK uzmanı Özgür Erdursun'un aktardığı bilgilere göre, bir iş yerinin şikayet üzerine incelenmesi, vergi kayıtlarıyla uyumsuzluğu veya adresinde bulunmaması gibi durumlar, geçmişe dönük tüm sigorta kayıtlarının yeniden değerlendirilmesine neden olabilmektedir.
EMEKLİLİK NEDEN İPTAL EDİLİYOR?
Süreç teknik olarak doğrudan emekliliğin iptali değil, emekliliğe temel oluşturan prim günlerinin geçersiz sayılması şeklinde işlemektedir. Yapılan denetimlerde fiili çalışma olmadığı tespit edilirse:
-İlgili dönemdeki sigortalılık süreleri silinmekte,
-Bu sürelere dayanılarak yapılan emeklilik hesabı bozulmakta,
-Şartları kaybeden kişinin bağlı olduğu emekli aylığı kesilmektedir.
SAHTE SİGORTALILIĞIN AĞIR MADDİ FATURASI
Sahte sigortalılık tespit edildiğinde SGK, sadece günleri silmekle kalmayıp haksız yapıldığını belirlediği tüm ödemeleri talep etmektedir. Geri istenebilecek kalemler arasında şunlar yer almaktadır:
-Ödenen tüm emekli aylıkları ve bayram ikramiyeleri,
-Kurum tarafından karşılanan tedavi, ameliyat ve ilaç masrafları,
-Haksız alınan işsizlik maaşları ve diğer sosyal yardımlar.
Söz konusu ödemeler, yasal faizleri ile birlikte tahsil edilmektedir.
NEDEN BU YOLA BAŞVURULUYOR?
1 Ekim 2008 tarihinde yapılan yasa değişikliği ile isteğe bağlı 4/A (SSK) prim ödeme hakkının kaldırılması, vatandaşları bu riskli yola iten temel nedenlerden biri olarak görülüyor. Bağ-Kur yerine daha avantajlı olan SSK şartlarıyla emekli olmak isteyenler, fiilen çalışmadıkları halde kendilerini 4/A statüsünde göstermeye çalışıyor. Uzmanlar, isteğe bağlı 4/A prim ödeme hakkının geri verilmesinin bu sorunu çözebileceğini ifade etmektedir.
HAK KAYBINA KARŞI NE YAPILMALI?
Eğer kişi ilgili iş yerinde gerçekten çalışmışsa ve sigortalılığı hatalı şekilde iptal edilmişse, hak arama yolu açıktır. Bu aşamada banka üzerinden yapılan maaş ödemeleri, bordrolar, iş yeri yazışmaları ve tanık beyanları gibi delillerle fiili çalışmanın ispatlanması hayati önem taşımaktadır. Yetkililer, emeklilik planlarının bozulmaması için Alo 170 hattı veya SGK müdürlükleri üzerinden profesyonel destek alınmasını önermektedir.
