Dünyanın en yüksek mahkemesi olan Uluslararası Adalet Divanının (UAD), Myanmar'ın Rohingya azınlığına karşı soykırım işlediğine hükmetmesi uluslararası toplumda farklı tepkilere yol açtı.

ABD kararı temkinli karşılarken, Avrupa Birliği (AB) hükmü "dönüm noktası niteliğinde bir karar" olarak değerlendirdi.

Daha önce hiçbir devleti soykırımdan sorumlu tutmayan UAD'nin bu tarihi kararı, başta İsrail'e karşı açılan dava olmak üzere gelecekteki soykırım iddiaları için emsal teşkil edebilir.

ABD Dışişleri Bakanlığı Perşembe günü yaptığı açıklamada, Washington'ın kararı incelediğini belirtirken UAD'nin "politize edilmesinden" kaçınılması gerektiğini vurguladı.

Uluslararası hukuka mesafeli yaklaşan Donald Trump yönetimi, daha önce "başıboş küreselci bir kurum" olarak gördüğü Uluslararası Ceza Mahkemesini (UCM) dağıtma vaadinde bulunmuştu.

Birbirinden ayrı kurumlar olan UAD ve UCM konusunda Trump yönetimi, UAD'nin meşruiyetini henüz itiraz etmedi.

ABD Dışişleri Bakanlığı, Myanmar halkına yönelik desteğini yineleyerek "Rohingya Müslümanlarına ve diğer azınlık gruplarının üyelerine yönelik devam eden insan hakları ihlallerine dair derin endişelerini" paylaştığını bildirdi.

Bakanlık ayrıca ABD'nin, Rohingya insani krizine yönelik müdahalede en büyük tekil insani yardım bağışçısı olduğuna dikkat çekti.

Brüksel'de yapılan açıklamada AB, Myanmar'ın UAD kararını "gecikmeksizin" tam olarak uygulaması gerektiğini belirterek, "UAD kararlarına uymak isteğe bağlı değildir; bu, uluslararası hukuk kapsamında bir yükümlülüktür" ifadelerini kullandı.

Bir AB sözcüsü de yaptığı açıklamada, "Avrupa Birliği, UAD'ye en üst düzeyde saygı duymaktadır ve uyuşmazlıkların barışçıl çözümünde ve uluslararası düzeyde hukukun üstünlüğünün korunmasındaki kritik rolüne verdiği destekte kararlılığını sürdürmektedir" dedi.

AB sözcüsü açıklamasının devamında, "Rohingya halkı, yerinden edilme ve şiddet dahil olmak üzere büyük acılar çekmiştir ve içinde bulundukları kötü durum unutulmamalıdır.

Dönüm noktası niteliğindeki bu karar, mağdurlar için adaletin zorunluluğunu ve uluslararası hukukun korunmasının gerekliliğini vurgulamaktadır" değerlendirmesinde bulundu.

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres ise kararı "uluslararası adaletin bir göstergesi ve böylesine korkunç eylemlerin cezasız kalmaması gerektiğinin yeniden teyidi" olarak nitelendirdi.

Kaynak olarak ekle

Kararın okunmasından kısa süre sonra İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, hükümetinin Myanmar'ın İngiltere'deki savunma ataşesini sınır dışı ettiğini ve "kararı görüşmek üzere BM Güvenlik Konseyi'ni acil toplantıya çağırdığını" açıkladı.

Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong da Myanmar ordusunun ağır insan hakları ihlallerinin arkasındaki kişilerin adalet önüne çıkarılması çağrısında bulundu.

Myanmar ordusu, Ağustos 2017'de bir Rohingya isyancı grubunun saldırısına yanıt olarak Rakhine eyaletinde "temizlik operasyonu" adını verdiği bir harekat başlatmıştı.

Bu harekat, güvenlik güçlerinin toplu tecavüz ve katliamlar gerçekleştirdiği ve binlerce evi yaktığı suçlamalarına yol açmıştı.

Mahkeme, kanıtların Myanmar güçlerinin yaklaşık 10 bin Rohingya'yı öldürdüğünü gösterdiğini belirtti.

1948 tarihli sözleşme uyarınca soykırımın gerçekleştiğine hükmedilebilmesi için mahkemenin, Rohingyaları "tamamen veya kısmen" yok etme kastı bulunduğunu tespit etmesi gerekiyordu.

Günümüzde yaklaşık 1,2 milyon Rohingya mülteci, ağırlıklı olarak Bangladeş'in Cox's Bazar bölgesindeki kalabalık kamplarda yaşıyor.

Mülteciler bu kamplarda yangın tehlikesi, bulaşıcı hastalıklar, muson heyelanları, yetersiz hijyen koşulları ve katı çalışma kısıtlamalarıyla şekillenen zorlu şartlar altında yaşam mücadelesi veriyor.

Lahey merkezli mahkemedeki yargıçlardan diğer soykırım iddiaları hakkında da karar vermeleri isteniyor.

Güney Afrika, Gazze'deki saldırıları sırasında İsrail'i soykırım sözleşmesini ihlal etmekle suçlarken, İsrail bu iddiayı şiddetle reddediyor.

ABD'nin karşı çıktığı bu davanın tamamlanmasına yıllar bulunurken, UAD'nin 2024 yılında verdiği ara kararda İsrail'e, güçlerinin Gazze'deki Filistinlilere yönelik soykırım eylemleri gerçekleştirmemesini sağlama emri verilmişti.

Ukrayna'nın da Rusya'ya karşı açtığı ve halen devam eden bir davası bulunuyor. Moskova'nın Şubat 2022'deki geniş çaplı işgalinden kısa süre sonra Kiev, Rusya'yı saldırıyı haklı çıkarmak amacıyla Ukrayna'ya yönelik sahte soykırım iddiaları üretmekle suçlamıştı.